Conserveermiddelen gelinkt aan hoger risico op kanker

Dat koekjes maanden goed blijven, je cracker smaakt alsof ie gisteren gebakken is, we hebben het te danken aan die handige E-nummertjes op de ingrediëntenlijst. Ze zijn uitgebreid onderzocht en goedgekeurd. Niks aan de hand zou je denken. Maar een nieuwe studie zet daar toch vraagtekens bij.

Wie veel conserveermiddelen binnenkrijgt, heeft mogelijk een licht verhoogd risico op kanker. Dat blijkt uit Frans onderzoek van onder andere de Université Sorbonne en de Université Paris Cité. De wetenschappers benadrukken dat het niet per se om een causaal verband gaat. Wel vinden ze dat hun bevindingen aanleiding zijn om de regelgeving rond het gebruik van de voedseladditieven opnieuw te beoordelen.

Conserveermiddelen zijn stoffen die aan verpakte voedingsmiddelen worden toegevoegd om de houdbaarheid te verlengen. Sommige studies hebben aangetoond dat deze stoffen cellen en DNA kunnen beschadigen, maar hard bewijs dat ze verband houden met een verhoogd kankerrisico is tot nu toe schaars.

Meer dan 100.000 deelnemers

De Franse onderzoekers gebruikten gedetailleerde voedings- en gezondheidsdata over de periode 2009 tot 2023. In totaal waren er meer dan 100.000 deelnemers met een gemiddelde leeftijd van 42 jaar. Zij vulden gedurende gemiddeld 7,5 jaar regelmatig 24-uurs voedingsregistraties in. Gezondheidsvragenlijsten en officiële medische dossiers werden gebruikt om kankergevallen te volgen tot en met 31 december 2023.

Daarbij is gekeken naar zeventien conserveringsmiddelen, waaronder citroenzuur, lecithinen, sulfieten, ascorbinezuur, natriumnitriet, kaliumsorbaat, natriumerythorbaat, natriumascorbaat, kaliummetabisulfiet en kaliumnitraat. Ze werden ingedeeld in niet-antioxidanten, die microbiële groei remmen of chemische veranderingen vertragen die tot bederf leiden, en antioxidanten, die voedselbederf vertragen of voorkomen door zuurstofniveaus in de verpakking te verwijderen of te beperken. Tijdens de follow-upperiode kregen 4226 deelnemers de diagnose kanker.

Van de zeventien bestudeerde conserveermiddelen konden er zes in verband worden gebracht met kanker. Het ging voornamelijk om niet-antioxidanten, zoals kaliumsorbaat, kaliummetabisulfiet, natriumnitriet, kaliumnitraat en azijnzuur. De totale inname van sorbaten, en met name kaliumsorbaat, werd geassocieerd met een 14 procent verhoogd risico op kanker in het algemeen en een 26 procent verhoogd risico op borstkanker, terwijl sulfieten verband hielden met een 12 procent hoger risico op kanker in het algemeen. Van de antioxidant-conserveermiddelen bleken alleen erythorbaten en specifiek natriumerythorbaat verband te houden met meer kankergevallen.

Invloed op immuunsysteem en ontstekingen

Hoewel meer studies nodig zijn om deze mogelijke risico’s beter te begrijpen, merken de onderzoekers op dat verschillende van deze stoffen immuun- en ontstekingsroutes kunnen beïnvloeden, wat mogelijk de ontwikkeling van kanker kan bevorderen. Maar dit is een observationele studie, waardoor geen harde conclusies kunnen worden getrokken over oorzaak en gevolg. De onderzoekers kunnen ook niet uitsluiten dat andere, niet-gemeten factoren hun resultaten hebben beïnvloed.

Desondanks stellen zij dat dit een grote studie was, gebaseerd op gedetailleerde voedingsregistraties die over een periode van veertien jaar zijn gekoppeld aan voedingsdatabanken en dat de resultaten consistent zijn met bestaand bewijs dat wijst op schadelijke, aan kanker gerelateerde effecten van verschillende conserveermiddelen.

Kies voor verse voedingsmiddelen

De onderzoekers concluderen dan ook: “Deze studie biedt nieuwe inzichten voor een toekomstige herbeoordeling van de veiligheid van deze voedseladditieven door gezondheidsinstanties, waarbij de balans tussen het voordeel van voedselconservering en het risico op kanker moet worden meegenomen.”

In de tussentijd roepen de onderzoekers fabrikanten op het gebruik van niet-noodzakelijke conserveringsmiddelen te beperken en ondersteunen zij aanbevelingen aan consumenten om de voorkeur te geven aan vers bereide, minimaal bewerkte producten.

Professor William Gallagher van University College Dublin, die niet bij het onderzoek betrokken was, stelt in Britse krant The Guardian dat de bevindingen inderdaad gevolgen hebben voor de volksgezondheid. “Deze hogere kankercijfers zijn bescheiden, maar significant wanneer ze op populatieniveau worden bekeken, gezien de potentiële impact”, besluit Gallagher.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Veelgebruikt conserveermiddel heeft onverwachte effecten op onze darmflora en Kan doodgewoon conserveringsmiddel een dodelijke pandemie voorkomen?. Of lees dit artikel: Ongezond eten vergroot echt de kans op leverkanker: er gebeurt iets vreemds in levercellen na een vette hap.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: