Wetenschappers waarschuwen voor regimeshift: wereldwijd explosieve groei van zeewier

Klimaatverandering zaait niet alleen maar dood en verderf. In de oceanen explodeert de groei van zeewier. Maar dat heeft ook nadelen.

Behalve de opwarming leidt ook vervuiling door afvalwater van de landbouw en andere verontreinigende stoffen gek genoeg tot de groei van het wier. Dat kan tot problemen leiden. Door al dat zeewier kan het water eronder namelijk donkerder worden, wat de ecologie en chemie ervan kan veranderen en de opwarming nog weer versnelt.

Vooral snelle groei na 2008

In het tropische gedeelte van de Atlantische Oceaan en in de westelijke Stille Oceaan is de hoeveelheid zeewier met bijna 13,5 procent per jaar toegenomen in de afgelopen twee decennia. Vooral na 2008 was de groei explosief, concluderen onderzoekers van de University of South Florida na AI-analyse van satellietdata.

“Vóór 2008 waren er geen grote bloeiperioden van zeewier gemeld, behalve van sargassum (een soort bruinwier, red.) in de Sargassozee”, aldus hoofdonderzoeker Chuanmin Hu, hoogleraar oceanografie aan de USF. “Op wereldschaal lijken we getuige te zijn van een regimeverschuiving van een oceaan met weinig zeewier naar een oceaan met veel wier.”

De kracht van AI

De wetenschappers gebruikten voor het eerst kunstmatige intelligentie om 1,2 miljoen satellietfoto’s van de oceanen tussen 2003 en 2022 te analyseren met een resolutie van 1,2 meter. Ze focusten op dertien zones in de oceaan en vijf soorten algen. Een deep-learningmodel werd ingezet om signalen van drijvende algen te detecteren, een proces dat enkele maanden duurde.

Het team, dat stelt dat hun onderzoek het eerste wereldwijde beeld geeft van drijvende algen in de oceanen, ontdekte dat de oppervlakte van zeewierbloei in de onderzochte periode met 13,4 procent per jaar toenam. Bloei van microalgen, zoals fytoplankton, nam ook toe, maar met een relatief bescheidener 1 procent per jaar.

“Opmerkelijk is dat de grootste toename in zowel drijvend zeewier als in diepere lagen van microalgen zich in het afgelopen decennium heeft voorgedaan, in lijn met de versnelde opwarming van de oceanen sinds 2010”, schrijven de auteurs. Ze identificeerden kantelpunten in 2008, 2011 en 2012 voor drie soorten zeewier in verschillende oceanen.

Probleem voor toerisme

De trends zijn waarschijnlijk het gevolg van veranderingen in oceaantemperatuur, zeestromingen en voedingsstoffen. Ze kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor het mariene leven, het toerisme en kusteconomieën. “Hoewel er eerder regionale studies zijn gepubliceerd, biedt ons artikel voor het eerst een mondiaal overzicht van drijvende algen, waaronder macroalgenmatten en microalgenslijm”, zegt Hu. “Onze resultaten laten zien dat de wereldwijde oceanen inmiddels gunstiger zijn geworden voor de groei van drijvende macroalgen.”

Hu beschouwt macroalgen, zoals zeewier, als een mes dat aan twee kanten snijdt. In open zee kunnen zij een cruciale leefomgeving bieden voor mariene organismen en een positief effect hebben op de visserij, doordat ze als kraamkamers dienen voor veel soorten. Zodra deze algen echter kustwateren bereiken, kan de afbrekende biomassa aanzienlijke schade toebrengen aan het toerisme, de economie en de gezondheid van zowel mensen als zeeleven.

De oorzaken van de enorme groei van zeewier zijn zoals gezegd enerzijds de warmere oceanen en anderzijds menselijke activiteiten, zoals gifstoffen die de oceaan in spoelen. Maar de onderliggende verklaringen kunnen per regio verschillen, dus de onderzoekers willen nog meer satellietgegevens gaan bekijken om per gebied te kunnen zeggen waarom er zoveel meer zeewier groeit.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Levende, groeiende gebouwen: gaan we onze eerste Marskolonie bouwen met de hulp van algen? en Duurzamer beton door toevoeging van zeewier in klei. Of lees dit artikel: Het verbluffende effect van een zeewierrijk dieet: zo produceren koeien een stuk minder broeikasgassen.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: