De Maan lonkt: bemenste Artemis II-raket is lanceerklaar

De bemenste maanraket voor Artemis II staat sinds kort te schitteren op lanceerplatform 39B. Na een nachtelijke rit is het ruimtevaartuig klaar voor een cruciale tanktest, de laatste grote hobbel voor de eerste bemande vlucht naar de Maan in meer dan 50 jaar!

De eerste bemenste maanmissie in een halve eeuw is een grote stap dichterbij gekomen. Afgelopen weekend voltooide NASA’s immense Space Launch System (SLS) raket, met de Orion-capsule bovenop, zijn laatste reis over de grond. Op slakkengang, maar onverbiddelijk, bracht de legendarische crawler-transporter het 5,5 miljoen kilogram wegende gevaarte in bijna 12 uur tijd van de Vehicle Assembly Building naar lanceerplatform 39B van het Kennedy Space Center in Florida. Daar staat het geavanceerde ruimtevaartuig nu verlicht tegen de nachtelijke hemel, klaar voor de laatste cruciale tests voor vertrek, hopelijk al op 6 februari aanstaande.

De Artemis II maanraket, bestaande uit de enorme SLS raket (oranje) met daarbovenop de Orion capsule, aangekomen en klaar voor de laatste generale repetitie en uiteindelijke lancering, op lanceerplatform 39B. Foto: NASA/Keegan Barber

De weg naar de lancering

De komende dagen staan in het teken van de ‘wet dress rehearsal‘, een uitgebreide tankoefening. Ingenieurs zullen de raket volpompen met supergekoelde vloeibare waterstof en zuurstof en het volledige aftelproces tot vlak voor de ontbranding van de motoren doorlopen. Deze generale repetitie, gepland voor de komende dagen, is het laatste grote obstakel voordat het echte werk kan beginnen. Als alles volgens plan verloopt, opent het eerste lanceervenster op 6 februari voor de historische missie met een duur van ongeveer 10 dagen. Aan boord zullen NASA-astronauten Reid Wiseman, Victor Glover en Christina Koch, samen met Jeremy Hansen van het Canadees Ruimteagentschap (CSA), hun historische reis om de Maan maken, en de weg plaveien om – hopelijk in 2027 al – Artemis III astronauten daadwerkelijk voet op de Maan te laten zetten.

In de Vehicle Assembly Buidling, enkele kilometers van het lanceerplatform verwijderd, werd de Artemis II raket volledig af geassembleerd en losgemaakt uit de stellingen om te kunnen worden vervoerd door de ‘crawler’. Foto: NASA/Keegan Barber

De raket wordt het gebouw uit gereden, en zal in de 12 aanstaande uren de ‘Crawlerway’ naar het platform 39B volbrengen. Vanaf dit lanceerplatform werden eerder Saturn IB en Saturn V raketten tijdens de Apollo, Skylab en Apollo–Sojoez programma’s vandaan gelanceerd. Foto: NASA/Keegan Barber

De crawler-transporter-2 met daarop de Artemis II raket kruipt vooruit. Foto: NASA/Keegan Barber

Crawler-transporter-2 met daarnaast een medewerker die het af te leggen pad en de status van de crawler nauwlettend in de gaten houdt. Foto: NASA/Keegan Barber

Het verplaatsen van het 98,1 meter hoge gevaarte aan een gemiddelde rijsnelheid van ongeveer 1,6 km/u. duurt nabij 12 uur en trekt bekijks van medewerkers van NASA, pers en andere deelnemende partijen. De grond vóór de crawler wordt tijdens de rit steeds natgespoten door een tankwagen om de rupsbanden beter grip te geven en de grond te verstevigen. Foto: NASA/Keegan Barber

Aangekomen bij de lanceertoren, wordt de raket gezekerd. Foto: United Launch Alliance (ULA)

De viertallige bemanning van Artemis II poserende voor de SLS die enkele uren ervoor op lanceerplatform 39B werd aankwam. Van links naar rechts: Reid Wiseman, commandant; Victor Glover, piloot, Christina Koch, missie specialist en Canadian Space Agency (CSA) astronaut Jeremy Hansen, tevens missie specialist. Foto: NASA/Joel Kowsky/Kim Shiflett

De reservebemanning wilde dat ook, dus bij deze mochten zij dat ook (twee van hen; meest links: NASA astronaut Andre Douglas en Canadian Space Agency (CSA) astronaut Jenni Gibbons. Foto: NASA/Joel Kowsky/Kim Shiflett

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook over Artemis I: Onze terugkeer naar de maan begint vandaag en Artemis II (technisch) klaar. Of lees dit artikel: NASA’s Artemis-missies kunnen weleens last ondervinden van extreem ruimteweer.

Een Europees krachtcentrum aan boord

Het succes van deze missie rust mede op Europese schouders. Het hart van de voortstuwing en levensondersteuning voor de Orion-capsule is de European Service Module (ESM), ontworpen door ESA’s technische hart ESTEC in Noordwijk. De module werd geassembleerd door Airbus in Bremen, waar duizenden onderdelen uit heel Europa werden geïntegreerd. Een cruciaal Nederlands aandeel vormen ook de vier zeven meter lange zonnepanelen, vervaardigd door Airbus Netherlands in Oegstgeest. Zij zullen de stroom leveren tijdens de reis naar de Maan en terug. Maar ook drukregelaars voor de stuwstoftanks die vervaardigd werden door Thales Alenia Space in België of Celestia Antwerp die de elektrische testhardware leveren voor alle betrokkenen die de ESM mede ontwikkelden. Deze internationale samenwerking is structureel: niet alleen voor Artemis II, maar ook voor de voorganger Artemis I en de opvolgers Artemis III en IV zijn of worden Europese servicemodules afgebouwd en verscheept.

De bemenste Orion-capsule waar de astronauten hun missie in zullen volbrengen, gehecht via de Crew Module Adapter aan de European Service Module. De ESM is in Europa ontwikkeld en levert de kritieke systemen voor levensonderhoud in de vorm van water, boordatmosfeer (zuurstof via elektrolyse uit water), maar ook de energie, stuwing en stuwstof benodigd om naar de Maan en terug te kunnen komen of het ruimteschip te laten oriënteren. Afbeelding: ESA

De service module werd door een twintigtal bedrijven en organisaties in een tiental landen in Europa gebouwd. Het ontwerp van de module is gemaakt door ESA ESTEC in Noordwijk. De hoofdassemblage van de ESM vond plaats in Bremen. ESM-2, de tweede service-module die gefabriceerd werd voor Artemis, werd afgerond en vervoerd naar Florida op 13 oktober 2021 met een Antonov vrachtvliegtuig. Afbeelding: ESA.

Een close-up van de in Nederland door Airbus Netherlands vervaardigde zonnepanelen die in vier ‘vleugels’ van elk drie zonnepanelen aan de service module vastgehecht werden, net onder de adapter die de logo’s van de Amerikaanse en Europese ruimtevaartorganisaties draagt. Foto: NASA

Een in België door Sonaca vervaardigde ’tank bulkhead assembly’ voor Orion’s European Service Module. In deze 4,5 meter brede aluminium structuurringen worden de diverse stuwstof-, stikstof- en water-tanks en overige hardware ingehangen. Foto: NASA-R. Sinyak

De missie: een uitgekiend plan

Artemis II is niet zomaar een tripje. Het is een rigoureuze testvlucht om alle systemen onder bemenste omstandigheden te kwalificeren voor toekomstige maanmissies inclusief landingen op het maanoppervlak zelf. Na de lancering zal de crew eerst in een hoge aardbaan cruciale checks uitvoeren op de levensondersteuning en communicatie. Vervolgens volgt een ’translunar injection’-manoeuvre die Orion op pad naar de Maan zet. Het hoogtepunt is een scheervlucht op enkele duizenden kilometers afstand van het maanoppervlak, waarna de zwaartekracht van de Aarde en Maan het ruimtevaartuig richting Aarde zal trekken voor een splashdown in de Stille Oceaan.

Overzicht van de eerste cruciale minuten van de Artemis II-lancering. De grafiek toont de tijd, snelheid en hoogte van hoofd momenten, zoals het bereiken van maximale dynamische druk (Max Q) en het afstoten van de boosterraketten. Afbeelding: NASA

Het gehele missie-overzicht van Artemis II, de eerste daadwerkelijk bemenste testvlucht richting de Maan van het Artemis-programma. Artemis II geldt dus ook als een testbed. Afbeelding: NASAHet volledige missieprofiel van Artemis II in 15 stappen, van lancering tot splashdown. De bemanning zal een vrije-terugkeertraject volgen rond de Maan, een efficiënte route die gebruikmaakt van de zwaartekracht van de Aarde en de Maan. Artemis I deed deze vlucht op 16 november 2022 ook al, om de weg te plaveien voor de aanstaande Artemis II missie, maar deed dit toen onbemenst. Hierna is het plan om met Artemis III wederom bemenst op een vergelijkbare pad te stuwen, maar vervolgens bij de Maan aangekomen in een (cislunaire) baan om de Maan te stuwen, aan te koppelen met een maanlander en vervolgens daadwerkelijk voet op de Maan zelf te zetten. Afbeelding: NASA

Een nieuwe gouden eeuw van verkenning

Met de Artemis II-raket die nu tastbaar op het platform staat, wordt de terugkeer van de mens naar de Maan heel concreet. Deze missie is de essentiële brug tussen de onbemande test van Artemis I en de geplande landing op de maan bij Artemis III. Elke succesvolle test, elke uitgevoerde manoeuvre, brengt de droom van een duurzame menselijke aanwezigheid op de Maan – en uiteindelijk de reis naar Mars – een stap dichterbij. De lichten op platform 39B schijnen niet alleen op een raket, maar op het begin van een nieuw hoofdstuk in de ruimteverkenning.

De lanceermomenten die NASA momenteel op het oog heeft om Artemis II te lanceren komen met intervallen van vier weken, omdat de stand van de maan en de prestaties van Orion hieraan sterk onderhevig zijn (evenals weercondities). Voorlopig richt men op 6, 7, 8, 10 of 11 februari, zo niet 6, 7, 8, 9 en 11 maart, of anders 1, 3, 4, 5 en 6 april. Wij kunnen niet wachten op het echte aftellen!

Je hebt nog anderhalve dag de tijd om ook jouw naam -kosteloos- mee te laten vliegen aan boord van deze historische missie. Lees hier ons eerdere artikel hoe dat moet.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!