Wie zijn de mensen die Trump aanwijst om Gaza te stabiliseren, en wat gaan ze precies doen?

De éérste fase in het twintigpuntenplan voor vrede in Gaza kende twee pijlers: staakt-het-vuren en het vrijgeven van de gijzelaars. Bijna alle Israëlische gijzelaars zijn vrijgegeven, één lichaam is nog niet teruggevonden. Maar sinds het ingaan van het staakt-het-vuren, in oktober vorig jaar, zijn Israëlische aanvallen.

Toch kondigden de VS afgelopen week aan dat het nu tijd is voor fase twee. Het puntenplan, dat wordt gesteund door de VN-Veiligheidsraad, vraagt nu om de oprichting van een tijdelijk Palestijns dagelijks bestuur, ontwapening van Hamas en het zich terugtrekken van Israël uit de Gazastrook.

In een persbericht kondigde Trump vrijdag de invulling van een aantal commissies en raden aan, die Gaza samen weer op poten moeten zetten. In het puntenplan lag al vast: er komt boven het tijdelijk dagelijks bestuur een vredesraad, daarnaast een ondersteunende raad, en een internationale stabilisatiemacht.

„Twee weken geleden was ik heel pessimistisch over de tweede fase”, zegt Peter Malcontent, historicus en Israël-Palestina-expert van de Universiteit Utrecht. „Nu constateren we dat er meer gebeurt dan vermoed.” Maar, zegt hij ook: hoe alle raden en comités zich tot elkaar verhouden, is niet duidelijk.

Bulgaarse diplomaat

Het meest „met de voeten in de modder”, aldus Malcontent, staat straks het Palestijns dagelijks bestuur. Dat bestaat uit zo’n vijftien personen en wordt geleid door Ali Sha’Ath, een voormalig onderminister van Transport van de , die in Gaza al sinds de jaren negentig als dagelijks bestuur functioneert. Aan Sha’Ath en zijn mensen de niet te onderschatten taak publieke diensten te herstellen, maatschappelijke instituten te herbouwen, en het dagelijks leven in Gaza weer op gang te brengen. In de Gazastrook is door Israëlische bombardementen bijna iedereen ontheemd; zeker tachtig procent van de gebouwen is beschadigd of verwoest, volgens de VN.

Dit bestuur staat onder supervisie van twee commissies van tal van hooggeplaatsten uit Amerikaanse regerings- en vastgoedkringen en uit de internationale diplomatie. Daar weer boven zweeft de Board of Peace, waarvoor uitsluitend staatshoofden zijn uitgenodigd. Alleen de voorzitter is al bekend, dat is Donald J. Trump.

Ook valt het kleine Palestijnse dagelijks bestuur nog onder een hoge vertegenwoordiger voor Gaza, de Bulgaarse diplomaat en oud-minister Nikolay Mladenov. Hij was eerder speciaal VN-gezant voor het vredesproces in het Midden-Oosten, waarbij hij het vertrouwen won van de Palestijnse Autoriteit. Mladenov lijkt te moeten fungeren als oliemannetje tussen het dagelijks Palestijns bestuur en de uitvoerende commissie van de vredesraad van Trump, waar hij, Mladenov, zelf ook lid van zal zijn.

Naasten van Trump

De uitvoerende commissie van Trumps vredesraad wordt door zijn naaste medewerkers: minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, Midden-Oostengezant Steve Witkoff, nationaal veiligheidsadviseur Robert Gabriel, en Trumps schoonzoon Jared Kushner, tevens vastgoedman en onderhandelaar. Ook de president van de Wereldbankgroep, Ajay Banga uit India, zal als een van de weinige niet-Amerikanen in de commissie plaatsnemen. Er zit geen enkele Palestijn in.

Eerder was al duidelijk dat Trump de Britse oud-premier Tony Blair een rol zou geven in de commissie. Blair, die vanwege zijn steun aan de invasie in Irak impopulair is in het Midden-Oosten, is met zijn adviesbureau al langer betrokken bij de plannen voor Gaza. In een verklaring op zijn website schrijft Blair dat hij „niet Gaza wil opbouwen zoals het was, maar zoals het zou kunnen en zou moeten zijn.”

Palestijnen rouwen bij het lichaam van Mohammed al-Hawli tijdens zijn begrafenis in het Al-Aqsa-ziekenhuis in Deir al-Balah, op vrijdag 16 januari 2026. Al-Hawli kwam door een Israëlische aanval om het leven.

Een begrafenis bij het Al-Aqsa Martelarenziekenhuis van Palestijnen die door een Israëlische aanval zijn omgekomen in Deir al-Balah, op 16 januari.

De ex-diplomaat Aryeh Lightstone en zakenman Josh Gruenbaum zijn aangewezen om de ideeën en plannen van Trumps commissie aan te besteden en uit te laten voeren. Lightstone was van 2017 tot en met 2021 de Amerikaanse ambassadeur in Israël. Gruenbaum werkte bij investeerder KKR, dat in de zomer in opspraak kwam, mede vanwege investeringen in de Israëlische techsector, die op zijn beurt weer nauwe banden heeft met de Israëlische defensie. Gruenbaum heeft nu een functie bij het federale acquisitiebureau in Washington, waar hij overheidscontracten sluit met bedrijven. Een werkplek vanuit waar hij, zo vertelde hij aan nieuwsplatform Jewish Insider, invulling kan geven aan de agenda tegen antisemitisme van de regering-Trump.

Miljardair Marc Rowan, eveneens lid van Trumps vredesraad en mede-oprichter van private equity bedrijf Apollo Global Management, haalde in 2023 de publiciteit met zijn actie tegen de voorzitter van de University of Pennsylvania, die in augustus dat jaar een Palestijns literair festival op het universiteitsterrein had toegestaan. Na 7 oktober was dit voor Rowan reden om mede-donateurs te mobiliseren om het vertrouwen in haar op te zeggen. Ze vertrok.

„Er zitten niet voor niks zakenmensen in,” zegt Peter Malcontent over de uitvoerende commissie van de vredesraad. „Dat blijkt ook al uit het twintigpuntenplan: het wordt een groot investeringsproject. De vraag is wat dat de gemiddelde Palestijn gaat opleveren.”

Ondersteunende raad

Een tweede, ondersteunende commissie is in het leven geroepen om de Palestijnse bestuurders en de hoge vertegenwoordiger Mladenov te helpen. Ook hier nemen Witkoff, Kushner, Blair en Rowan weer plaats. Maar in die ondersteunende raad is daarnaast „meer plaats voor mensen die minder dicht bij Washington staan”, ziet Malcontent.

Hij wijst naar de Nederlandse diplomaat en oud-minister Sigrid Kaag, die veel ervaring en kennis meebrengt. Zij leidde een VN-missie ter ontmanteling van chemische wapens in Syrië, en werkte al eerder aan de wederopbouw van Gaza, als VN-coördinator. Ze stopte afgelopen zomer als VN-gezant voor het vredesproces in het Midden-Oosten, ze concludeerde toen dat het vredesproces ,,op sterven na dood” was.

Ook aangewezen zijn: de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan, de Cypriotisch-Israëlische vastgoedman Yakir Gabay, minister Reem al-Hashimy uit de Verenigde Arabische Emiraten, de Egyptische inlichtingendienstendirecteur Hassan Rashad, en de Qatarese diplomaat Ali Al-Thawadi.

Misschien, zegt Malcontent, geeft dit blijkt van invloed van Arabische landen, die erop gehamerd zullen hebben dat het werk aan het Gazaanse vredesplan meer dan „alleen een Amerikaans onderonsje” wordt.

De VS kondigden tot slot ook de benoeming van een voor de Internationale Stabiliteitsmacht aan, de Amerikaan Jasper Jeffers. Die macht, die de demilitarisering van Gaza moet waarborgen, is nog niet van de grond gekomen, maar is wel belangrijk, zegt Malcontent: „Je kunt zoveel van dit soort raden opstellen als je wil, veel valt of staat bij de vestiging van een internationale stabilisatiemacht. Anders is er voor Israël geen reden om zich terug te trekken.” Malcontent ziet de Amerikanen schermen met groot animo voor deelname aan die macht. Toch heeft nog geen enkel land publiekelijk verklaard troepen beschikbaar te zullen stellen.