Vezels dragen mogelijk bij aan een betere nachtrust

Het lijkt erop dat bepaalde darmbacteriën in verband staan met slaapstoornissen. Als dit klopt, dan maakt dat de weg vrij voor voedingsadviezen die de kwaliteit van onze nachtrust verbeteren.

We weten al een tijdje dat voeding een rol speelt bij slaapstoornissen – en nu lijkt het erop dat voedingsvezels kunnen helpen om deze problemen aan te pakken.

Slapeloosheid

Voedingsdeskundigen hebben al eerder een verband gevonden tussen verschillende slaapstoornissen en het darmmicrobioom. Die onderzoeken lieten zien dat een gebrek aan diversiteit van bacteriesoorten in de darmen kan leiden tot slaapproblemen. Beter eten kan dan ook leiden tot beter slapen.

LEES OOK

‘De behandeling van een milde depressie moet je niet standaard vergoeden’

Het pessimisme over de gezondheidszorg neemt toe. Wat zou gezondheidseconoom Marco Varkevisser doen als hij zorgminister werd?

Maar tot nu toe heeft nog niemand specifieke soorten microben kunnen aanwijzen die betrokken zijn bij het slaapproces. En doordat die bacteriën niet bekend zijn, is het dus ook niet te achterhalen welke specifieke voedingsstoffen ervoor zorgen dat die bacteriën goed gedijen.

Een nieuwe systematische analyse van eerdere onderzoeken biedt mogelijk een antwoord op deze vraag. De analyse, uitgevoerd door farmacoloog Zhe Wang van de Shandong Eerste Medische Universiteit in China en haar collega’s, bevatte onderzoeken die de darmmicrobiomen van mensen met en zonder slaapstoornissen vergeleken. In totaal analyseerden Wang en haar collega’s 53 onderzoeken, die samen de gegevens bevatten van 7497 personen met slaapstoornissen en 9165 personen zonder slaapstoornissen.

Uit de analyse bleek dat het totale aantal verschillende bacteriesoorten lager was bij mensen met een slaapstoornis. Ook deden de onderzoekers opvallende ontdekkingen over mensen met slapeloosheid, obstructieve slaapapneu of remslaapgedragsstoornis – een aandoening waarbij er tijdens de remslaap geen spierverlamming optreedt, waardoor slapers de bewegingen in hun droom ook in het echt maken. Bij mensen met deze problemen zagen de onderzoekers minder ontstekingsremmende, butyraatproducerende bacteriën zoals Faecalibacterium, maar juist een toename van ontstekingsbevorderende bacteriën zoals Collinsella.

Energiebron

Dit doet vermoeden dat voedingsvezels belangrijk zijn, omdat Faecalibacterium butyraat produceert door deze vezels te fermenteren. De butyraat dient vervolgens als energiebron voor de cellen in de dikke darm, versterkt de darmbarrière en vermindert ontstekingen.

Wang en haar collega’s denken dat de staat van het darmmicrobioom ook gebruikt kan worden om echte medische slaapproblemen te onderscheiden van andere slaapkwalen. Zo kunnen behandelingen hierop worden afgestemd.

Neurobioloog Katherine Maki van de Amerikaanse Nationale Gezondheidsinstituten zegt dat dit onderzoek lijkt op onderzoek dat haar eigen groep heeft gedaan. Haar onderzoek wees op vergelijkbare verbanden tussen slaap en butyraatproducerende Faecalibacterium en wordt momenteel beoordeeld door experts.

‘Deze overeenkomende vondsten laten zien dat er waarschijnlijk een microbieel mechanisme bestaat dat zowel slaap als het lichaam beïnvloedt. In toekomstig onderzoek willen we dit mechanisme direct testen en prikkelen’, zegt Maki.

Oorzakelijk verband

‘Deze analyse ondersteunt het idee dat Faecalibacterium en slapeloosheid in verband met elkaar staan’, zegt epidemioloog Elizabeth Holzhausen van de Michigan-staatsuniversiteit in de VS. ‘Maar doordat het allemaal waarnemingsonderzoeken zijn, kunnen we nog geen oorzakelijk verband leggen.’

Eén van de mogelijkheden is dat slapeloosheid het dieet beïnvloedt om een manier dat mensen minder vezels binnenkrijgen. Dat kan dan leiden tot lagere Faecalibacterium-gehaltes. Een andere mogelijkheid is dat zulke lagere gehaltes leiden tot minder butyraat, wat de slaap beïnvloedt. Volgens Holzhausen zijn studies met gecontroleerde interventies – onderzoeksproeven waarbij iets bewust wordt aangepast om het effect te meten – nodig om vast te stellen of er daadwerkelijk een oorzakelijk verband bestaat.

De resultaten benadrukken volgens Maki hoe belangrijk ons darmmicrobioom is voor een gezonde slaap. Microben kunnen een rol spelen in allerlei processen die de slaap beïnvloeden, zoals hormoonafgifte, stofwisseling en ontstekingen, zegt Maki.

Positieve voedingsstoffen

Maki vindt het nog te vroeg om een verhoogde vezelinname aan te bevelen aan mensen die beter willen slapen. Wel zijn er al aanwijzingen voor welke voedingsstoffen een positief effect op slaap kunnen hebben. Zo kan het lonen om cafeïne te vermijden, zegt Makin, omdat de stof het inslapen vertraagt. Dit is vooral het geval bij hogere doses en wanneer het later op de dag wordt genuttigd. Ook alcohol kan de slaap verstoren. Daarnaast wordt het eten van maaltijden vlak voor het slapengaan in verband gebracht met slechter slapen.

Wil je je slaap een boost geven, dan lijkt het drinken van zurekersensap daar veelbelovend voor, zegt Maki. Een gezond dieet met voldoende vezels is ook zinvol, maar welke aspecten van zo’n dieet doorslaggevend zijn, is nog onbekend.