Valentino Garavani was geen revolutionaire ontwerper, wel de favoriet van filmsterren

Valentino Garavani was nog geen jaar bezig met zijn eigen modemerk toen Elizabeth Taylor in 1960 opeens in zijn winkel stond. Ze was in Rome voor de opnames van Cleopatra en zocht een jurk voor de Italiaanse première van Spartacus. Ze koos een witte, geplisseerde jurk met aan de onderkant een rand veren. Garavani, toen pas 28 jaar, stond in één klap bekend als ontwerper van de sterren.

Nu, 66 jaar later, zijn er maar weinig rode-loper-evenementen waarop géén Valentino-jurk te zien is. Generaties filmsterren hebben zijn ontwerpen gedragen. Joan Collins droeg ze tijdens de hoogtijdagen van Dynasty. Julia Roberts nam in 2001 haar Oscar voor Beste Actrice in ontvangst in een vintage Valentino-jurk uit 1992. Cate Blanchett won haar Oscar in 2005 in een gele Valentino.

Gek is dat niet, want Valentino ontwierp uitsluitend glamoureuze, superflatteuze jurken. Zijn ontwerpen waren klassiek, nooit trendbepalend of vooruitstrevend. „I just love beauty, it’s not my fault”, zei hij daarover in de documentaire Valentino: The Last Emperor uit 2008. Valentino-rood was zijn handelsmerk, in vrijwel al zijn collecties zat minstens één rode jurk.

Op 19 januari overleed hij op 93-jarige leeftijd. „Vaarwel Valentino Garavani, de keizer van de mode”, kopte het Italiaanse dagblad la Repubblica.

Valentino Garavani, samen met de Amerikaanse actrice Sharon Stone, aan het slot van de modepresentatie van Valentino in Parijs in 1994.

Foto Lionel Cironneau/AP

Valentino Garavani poseert met model Eva Herzigova, regisseur Matt Tyrnauer en Valentino’s companon Giancarlo Giammetti bij de première van de documentaire „Valentino: The Last Emperor” in 2008.

Foto Denis Balibouse/Reuters

Onder applaus van zijn modellen loopt Valentino Garavani op de modeshow in Rome in 1985.

Foto Massimo Sambucetti/AP

Zakelijk niet goed

Garavani werd in 1932 geboren in het noord-Italiaanse stadje Voghera. Zijn vader verkocht elektrische apparaten. Zijn moeder, huisvrouw, vernoemde hem naar haar favoriete acteur uit stomme films: Rudolph Valentino.

„Ik was érg verwend”, zei Garavani in 2004 tegen Vanity Fair. „Ik had thuis mijn eigen bestek en glas, omdat ik niet uit dat van anderen wilde drinken. Op mijn veertiende of vijftiende vroeg ik om speciaal voor mij gemaakte truien omdat ik de truien in alle winkels niet mooi genoeg vond.” Zijn ouders stemden met alles in. Ook toen hij op zijn zeventiende naar Parijs wilde verhuizen om aan de École des Beaux-Arts te studeren. Eenmaal in Parijs won hij net als zijn generatiegenoten en levenslange rivalen Karl Lagerfeld en Yves Saint Laurent een Woolmark Prize. Hij ging werken bij ontwerper Jean Dessès en later bij Guy Laroche.

Eind jaren vijftig keerde hij terug naar Italië, waar hij in 1959 zijn eigen modehuis opende aan Via dei Condotti in Rome. Ondanks klanten als Elizabeth Taylor ging het zakelijk niet goed. Hij smeet met geld. Modellen liet hij invliegen uit Parijs en hij werkte uitsluitend met de duurste stoffen. Zijn redder ontmoette hij toevallig op een terrasje: architectuurstudent Giancarlo Giammetti, met wie hij een relatie kreeg.

Giammetti gaf zijn studie op om Garavani’s zakelijke rechterhand te worden. Een gouden greep: ze bleven de rest van Garavani’s leven samenwerken. In de documentaire Valentino: The Last Emperor zegt Giammetti dat ze de afgelopen vijftig jaar hooguit twee maanden zonder elkaar hebben doorgebracht, ondanks dat hun liefdesrelatie al in 1972 eindigde.

Een wereldwijd bekende naam werd Valentino in 1964 toen Jackie Kennedy – pas net weduwe – zes outfits bij hem bestelde. Toen ze in 1968 trouwde met de Griekse scheepvaartmiljonair Aristoteles Onassis droeg ze ook een Valentino-jurk. Net als koningin Máxima tijdens haar huwelijk met Willem-Alexander in 2002.

De bruiloft van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta in 2002. De trouwjurk van Maxima was ontworpen door Valentino.

Foto ANP

Grunge

In 1978 kwam het eerste Valentino-parfum uit. Daarna volgden tientallen licentiedeals. In de loop der jaren zijn er zakdoeken, paraplu’s, aanstekers en badkamertegels onder de naam Valentino verkocht. Dat leverde Garavani vijf huizen op: een stadspaleis en een villa in Rome, een château vlakbij Versailles, een chalet in Gstaad, een negentiende-eeuws herenhuis in Londen en een penthouse met uitzicht op Central Park in New York. Ze hangen vol Picasso’s, Warhols, Basquiats, Twomblys en Rothko’s. De zomer bracht hij door op zijn bijna vijftig meter lange jacht in de Middellandse Zee. In Valentino: The Last Emperor stapt hij, altijd vergezeld door minstens vijf mopshonden waarvan de namen allemaal met een ‘m’ beginnen, van de ene privéjet in de andere.

In de jaren negentig leken de hoogtijdagen voorbij. Grunge deed z’n intrede in de mode, een stroming die regelrecht indruiste tegen alles waar Valentino voor stond. In 1998 verkochten Garavani en Giammetti het modehuis aan een Italiaans conglomeraat HdP. Valentino bleef actief, maar in de documentaire uit 2008 zie je hem meermaals mopperen op private-equityfirma Permira, ook een tijdje eigenaar van het bedrijf. Sinds 2012 is het in handen van een investeerdersgroep uit Qatar.

In 2008 gaf Valentino zijn laatste show en ging hij met pensioen. Hij werd opgevolgd door ex-Gucci-ontwerper Alessandra Facchinetti. Na twee jaar werd ze vervangen door Maria Grazia Chiuri en Pierpaolo Piccioli, die allebei al achter de schermen bij Valentino werkten en het merk weer succesvol maken. Sinds 2024 is Alessandro Michele creatief directeur. Tot een paar jaar geleden zat Garavani op de eerste rij bij alle shows. Hij ontwierp nog sporadisch bruidsjurken, bijvoorbeeld voor actrice Anne Hathaway, en kostuums voor een opera.

Op 21 en 22 januari ligt hij opgebaard in het Valentino-hoofdkwartier, vlakbij de Spaanse Trappen in Rome. Op 23 januari wordt hij begraven.