Trumps geopolitieke spoor van vernieling leidt de aandacht af van de Russische ‘energieterreur’ in ijskoud Oekraïne

Terwijl de Amerikaanse president Trump waarschuwt voor Russische dreiging in de arctische wateren rond Groenland, worden miljoenen Oekraïners geteisterd door een extreme koudegolf, waarvan de consequenties drastisch worden verergerd door aanhoudende Russische aanvallen op de belangrijkste onderdelen van infrastructuur.

Eerdere Amerikaanse dreigementen om zeer zware economische sancties in te stellen tegen het Kremlin zijn de afgelopen weken weer verstomd, terwijl Moskou de koudste winter in jaren aangrijpt om de Oekraïense bevolking maximaal leed te berokkenen. Op tal van plaatsen in Oekraïne is er nauwelijks nog elektriciteit of verwarming, bij temperaturen van ver onder het vriespunt. Daarmee houdt de bevolking ernstig rekening met een verdere verslechtering van de omstandigheden, omdat Moskou zijn ‘winteroffensief’ naar verwachting nog verder zal opvoeren.

Daarmee lijkt Oekraïne een van de grootste slachtoffers te worden in het geopolitieke spoor van vernieling dat Trump de afgelopen weken trok, van Venezuela tot Iran en Groenland. De oorlog die Trump pochte binnen een etmaal te zullen beëindigen, wordt voor de Oekraïense bevolking alleen maar heviger deze winter.

Vruchtbaar vervolg in Davos is onzeker

Veelzeggend voor de houding van de regering-Trump is dat het afgelopen weekeinde vanuit het Amerikaanse kamp niets naar buiten kwam over de ‘vredesbesprekingen’ die in Florida werden gehouden met vertegenwoordigers van de Oekraïense regering.

Volgens de Oekraïense onderhandelaar Roestem Oemjerov, oud-minister van Defensie, werd in Miami onder anderen met Trumps gezant Steve Witkoff gesproken over Amerikaanse en Europese veiligheidsgaranties voor Oekraïne na de oorlog – op een moment dat Europa zich acute zorgen maakt over een Amerikaanse militaire actie tegen de territoriale integriteit van Europees grondgebied, Groenland.

Het is dan ook niet waarschijnlijk dat de Oekraïne-besprekingen met de Amerikanen op het World Economic Forum in Davos deze week een vruchtbaar vervolg zullen hebben, zoals Oemjerov hoopte. De vertegenwoordigers van de EU bereiden zich vooral voor op gesprekken met de Amerikanen over Groenland, niet over Oekraïne, aldus de Financial Times maandag.

„Elke Russische aanval op de energiesector tijdens zo’n zware winter verzwakt en ondermijnt de pogingen van sleutellanden – vooral de VS – om deze oorlog te beëindigen”, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zaterdag. „Oekraïne stelt zich diplomatiek zo constructief als mogelijk op terwijl Rusland zich alleen richt op aanvallen en het martelen van onze bevolking.”

Er zou geen enkele elektriciteitscentrale meer in het land zijn die niet is geraakt door Russische kruisvluchtwapens, drones of ballistische raketten

Alleen al afgelopen week werd de Oekraïense energie-infrastructuur volgens Zelensky aangevallen met 1.300 kamikazedrones, ruim duizend geleide vliegtuigbommen en 29 raketten en kruisvluchtwapens. Volgens de Oekraïense president zijn dagelijks bijna 58.000 technici bezig reparatiewerkzaamheden uit te voeren aan elektriciteitsvoorzieningen en verwarmingsinstallaties, om te proberen de schade zoveel mogelijk te herstellen.

Sinds de grootschalige invasie in februari 2022 heeft Moskou zeker 612 aanvallen uitgevoerd op de Oekraïense energie-infrastructuur, zei energieminister Denys Sjmyal afgelopen vrijdag in het parlement. Daarbij is er volgens hem geen enkele elektriciteitscentrale meer in het land die niet is geraakt door Russische kruisvluchtwapens, drones of ballistische raketten. „Rusland rekent erop dat het ons kan breken met energieterreur”, zei Sjmyal.

Opwarmen in de noodopvang

Alle scholen in Kyiv zijn voor de rest van de maand gesloten. De agglomeratie Kyiv, met naar schatting ruim drie miljoen inwoners, beschikt volgens burgemeester Vitaly Klitsjko nog maar over de helft van de benodigde energiecapaciteit. Hij riep onlangs inwoners op de hoofdstad tijdelijk te verlaten als zij daartoe in staat waren.

Op verschillende plaatsen in de stad, aan weerszijden van de stijf bevroren Dnipro, zijn ‘onoverwinnelijkheidscentra’ ingericht waar bewoners terecht kunnen om zich op te warmen, drinkwater te krijgen, een maaltijd te verorberen en hun mobiele telefoons op te laden. Oekrzaliznytsja, het Oekraïense spoorwegbedrijf, heeft voor vergelijkbare voorzieningen honderd rijtuigen beschikbaar gesteld.

Lees ook

Oekraïners zitten in de koudste wintermaand zonder stroom en verwarming na zware Russische aanvallen

Volgens Klitsjko vormt de huidige winterse energiecrisis – met temperaturen tot ruim 20 graden Celsius onder nul – de zwaarste beproeving voor de hoofdstedelijke bevolking sinds de Russische invasie van vier jaar geleden. De stad heeft niet alleen een ernstig tekort aan stroom en verwarming, maar ook aan drinkwater en sanitaire voorzieningen.

De Oekraïense Militaire Inlichtingendienst (HUR) waarschuwde afgelopen weekeinde dat de situatie in het land nog drastisch kan verslechteren. Moskou zou van plan zijn aanvallen uit te voeren op de onderstations van de drie nog werkende Oekraïense kerncentrales, en zo grote delen van het land volledig af te snijden van zijn belangrijkste energiebronnen. „De Russische strategie is Oekraïne te dwingen akkoord te gaan met onacceptabele capitulatievoorwaarden om de oorlog te beëindigen”, aldus de inlichtingendienst.

Gevaarlijk voor heel Europa

Nu de meeste elektriciteitscentrales buiten werking zijn gesteld is de bevolking voor een groot deel afhankelijk van stroom opgewekt door kerncentrales. Volgens de ceo van het elektriciteitsbedrijf Oekrenergo, Vitaly Zajtsjenko, leiden Russische pogingen de kerncentrales stil te leggen tot grote veiligheidsrisico’s, „niet alleen voor Oekraïne maar voor heel Europa”.

Intussen gaan de Oekraïense strijdkrachten het vijfde jaar na de grootschalige invasie van 2022 in met plannen om langs de frontlinies nieuwe offensieven uit te voeren tegen de Russische bezetter. „Wij begrijpen dat je een oorlog niet kan winnen door alleen maar te verdedigen”, zei commandant der strijdkrachten generaal Oleksandr Syrsky zondag in een interview met de Oekraïense internetkrant LB.ua. Syrsky zei te verwachten dat Rusland in het nieuwe jaar ruim 400.000 nieuwe militairen zal mobiliseren voor de oorlog in Oekraïne.

Langs de twaalfhonderd kilometer lange frontlijn wordt ook deze winter hevig gevochten, vooral rond de frontsteden Pokrovsk en Myrnohrad in de regio Donetsk. Daar vinden volgens Syrsky dagelijks zo’n vijftig confrontaties tussen Oekraïense verdedigers en Russische aanvallers plaats.

Rusland heeft de afgelopen maanden in de regio Donetsk wat terreinwinst geboekt, maar de personele en materiële prijs die Moskou daarvoor betaalt, blijft volgens de Oekraïense autoriteiten onverminderd hoog. Dagelijks worden volgens Kyiv zo’n duizend Russische militairen gedood of verwond. Ondanks een beleg van anderhalf jaar is Pokrovsk nog altijd niet volledig in Russische handen.