Mysterieus auto-ongeluk van jonge Kadyrov vestigt de aandacht op Tsjetsjeense opvolgingskwestie

Wie krijgt de macht in Tsjetsjenië als zijn wrede leider Ramzan Kadyrov sterft? Die vraag houdt de Russische binnenlandse politiek al jaren bezig, maar werd sinds eind vorig jaar urgenter na een stortvloed van mediaberichten over de snel verslechterende gezondheidstoestand van de chronisch zieke Kadyrov (49).

Afgelopen weekend kwam daar het nieuws bij dat Kadyrovs 18-jarige zoon Adam een auto-ongeluk zou hebben gehad, toen zijn hardrijdende presidentiële colonne in een kettingbotsing belandde. Dat meldden verschillende Tsjetsjeense bronnen, waaronder oppositiekanaal NIYSO en de Kaukasische tak van Radio Free Europe. De berichten zijn niet officieel bevestigd door de Tsjetsjeense autoriteiten.

Adam Kadyrov in kritieke toestand naar het privé-ziekenhuis van zijn vader in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny zijn gebracht, waarna hij vervolgens zaterdag op een medische vlucht naar Moskou is gezet. Als gebruikelijk hield Kadyrovs entourage zich stil over het vermeende incident, uit angst voor onrust binnen de regering en onder de bevolking. In plaats daarvan publiceerde Kadyrov zaterdag een video waarin te zien is hoe Adam een bijeenkomst voorzit. Uit , onder andere door NIYSO, blijkt echter dat de video een dag voor het ongeluk is opgenomen.

Kadyrov één keer gezien sinds december

Het ongeluk vestigt de aandacht op de opvolgingskwestie binnen de kleine Russische deelrepubliek in de Noordelijke Kaukasus. Na een reeks incidenten rond zijn gezondheid vorig jaar werd Ramzan Kadyrov eind december met spoed opgenomen tijdens een werkbezoek aan Moskou. Hoewel hij snel terugkeerde naar Grozny, zou hij daar in zijn eigen privé-ziekenhuis zijn opgenomen vanwege nierfalen en werd hij sindsdien nog maar één keer gezien – met een wandelstok.

Naast de vraag wié hem zal opvolgen, zijn er zorgen over de impact die een machtswisseling zal hebben op de stabiliteit van de regio, die Kadyrov al bijna twintig jaar regeert als zijn persoonlijk eigendom. Hij erfde de macht van zijn vader die na twee Tsjetsjeense oorlogen door de Russische president Vladimir Poetin als leider van de regio werd aangesteld.

Adam Kadyrov neemt deel aan een schietwedstrijd bij de Russische Universiteit voor elite-eenheden in Goedermes, Rusland in april 2024.

Foto REUTERS/Chingis Kondarov

Om na zijn overlijden de macht binnen zijn eigen clan (teip in het Tsjetsjeens) te houden, plaatst de chronisch zieke Kadyrov al jaren familieleden op hoge posten. Volgens een telling van de BBC vorig jaar bekleden inmiddels zo’n tachtig leden van zijn clan hoge posities binnen de Tsjetsjeense regering. Dit wordt bevestigd door kenners van de republiek, die zich vanwege het risico op represailles vaak niet openlijk uit durven te spreken. 

Snelle auto’s, wapens en geweld

Hoewel hij nog maar een tiener is, wordt Adam beschouwd als mogelijke troonopvolger, mogelijk omdat hij qua karakter veel wegheeft van zijn tirannieke vader. Adam is evenals zijn vader de jongste zoon, en houdt van snelle auto’s, wapens en geweld. In 2023 deelde zijn vader trots een filmpje, waarop te zien was hoe Adam een gevangene afranselde. Daarna ging het snel.

Hij werd lid van zijn vaders beveiligingsteam, vierde op 17-jarige leeftijd een peperduur huwelijksfeest en werd vorig jaar benoemd tot voorzitter van de Tsjetsjeense veiligheidsraad. Daarnaast bekleedt hij nog zeker zeven andere regeringsposten en introduceerde zijn vader hem vorig jaar bij president Poetin, de man die de onvoorspelbare en brute Kadyrov al die jaren in het zadel houdt.

Vergeleken bij zijn broertje steekt Kadyrovs oudste zoon Achmat (20) wat bleekjes af. Toch beschikt ook hij over goede kaarten, zeker sinds hij begin januari door zijn vader werd gepromoveerd tot vicepremier. Achmat nam als kind deel aan MMA-wedstrijden, een vechtsport die in Tsjetsjenië in hoog aanzien staat, en hield zich vanaf zijn zestiende bezig met jeugdpolitiek.

Sinds 2024 is hij minister van Sport en voorzitter van de lokale voetbalclub Achmat. Ook zijn huwelijk in 2023 werd groots gevierd; hij werd bij die gelegenheid door zijn vader geïntroduceerd bij Poetin. Bovendien lijkt hij uiterlijk veel op zijn vader, hij draagt dezelfde ringbaard en spreekt met dezelfde slepende dictie.

Kandidaten van Moskou

Ramzan Kadyrov mag voor zijn telgen het bed hebben gespreid, het is de centrale regering in Moskou die over zijn opvolging beslist. En er is een groot bezwaar tegen de opvolging door een van de zonen: volgens de Russische grondwet is dertig jaar de minimumleeftijd voor het ambt. Hoewel de grondwet in Rusland en Tsjetsjenië doorgaans niet als doorslaggevende factor wordt ervaren, is het waarschijnlijk dat een ervarener kandidaat wordt gezocht in geval van Ramzans overlijden.

Poetin zou voorkeur hebben voor de Tsjetsjeense leger- en politiecommandant Apti Alaoedinov, meldde onderzoekssite iStories begin dit jaar. De 52-jarige Alaoedinov, eerder politiechef en viceminister voor Binnenlandse Zaken, werd na de Russische invasie van Oekraïne bekend als commandant van de Tsjetsjeense troepen daar. Hoewel hij in verband wordt gebracht met martelpraktijken en op internationale sanctielijsten staat, zou de welsprekende Alaoedinov volgens Novaja Gazeta door het Kremlin worden gezien als een „beschaafde” kandidaat tegenover de rouwdouwers die nu met Kadyrov Tsjetsjenië beheersen.

De binnenlandse veiligheidsdienst FSB ziet volgens ingevoerde media liever Kadyrovs vertrouweling Adam Delimchanov als toekomstig leider van de republiek. De 56-jarige politicus is een ver familielid van Kadyrov. Hij is sinds 2007 lid van het Russische parlement en leidt de Tsjetsjeense tak van de elite-eenheid Russische Garde. Ook Delimchanov wordt in verband gebracht met misdaden, waaronder de moord op oppositiepoliticus Boris Nemtsov in Moskou in 2015.

Wie de nieuwe gouverneur van Tsjetsjenië wordt, zal waarschijnlijk pas bekend worden na het overlijden van Ramzan Kadyrov. Voorlopig is alles er in Moskou en Grozny op gericht om de mythe van Tsjetsjeense stabiliteit niet te ondermijnen.