Gerrie van der Klei speelde in 1977 in ‘Foxtrot’ en nu weer: ‘De recensies waren toen van ‘oh lala’’

20 uren geleden 2

Het interview begint met een verschrikt gezicht van Gerrie van der Klei. „Was je gisteren bij de voorstelling? O God, ik maakte een foutje, ik zong twee keer dezelfde tekst. Dan ben ik echt boos op mezelf.”

Het grootste applaus in de musical Foxtrot brak los na de solo van Van der Klei, de 80-jarige actrice. Van der Klei tilt musicals vaak naar een hoger niveau met haar ironische speelstijl. Haar solo, het lied ‘Kleine zwakke vrouw’, komt uit een andere musical, Heerlijk duurt het Langst, en is speciaal voor Van der Klei erin gestopt. Het script is überhaupt gewijzigd, voornamelijk ingekort. De eerste versie in 1977 begon rond acht uur en duurde tot .

Van der Kleis deelname aan Foxtrot is bijzonder. In 1977 had ze al de hoofdrol in de musical van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink. Lisette, nu gespeeld door Renée de Gruijl, is zelfs geïnspireerd op Van der Klei die in die tijd met Willem Nijholt optrad als zangeres. Voordat Van der Klei musicalactrice werd, had ze al een carrière in de jazz en maakte ze deel uit van het succesvolle duo The Sissies, met haar zus Dorine.

Nu speelt ze Mathilde, een pensionhouder die kamers verhuurt aan artiesten die worstelen met onder andere homoseksualiteit en ongewenste zwangerschappen. Op de achtergrond dreigt de Tweede Wereldoorlog. Thema’s die Van der Klei ook hebben gevormd. Haar oom is Gerrit van der Veen, een verzetsheld die 1944 door de Duitsers werd gefusilleerd bij Overveen.

Het interview in DeLaMar vindt een paar uur later plaats dan gepland, Van der Klei heeft die ochtend rust genomen.

Is het repetitieproces zwaar?

„We zijn nu zes dagen per week bezig. Overdag repeteren, ’s avonds voorstelling. Niks bijzonders, alleen de repetitietijden zijn tegenwoordig veel korter. Vroeger had je acht weken, nu vier. De choreografie is daarentegen veel complexer. Maar ik ben wel altijd blij als ik die jonge mensen hoor klagen over dat ze zo moe zijn. Dan denk ik: oh gelukkig, het ligt niet aan mijn leeftijd.” Met ironie: „Ik zeg er alleen niets over. Die jongelui moeten het de hele tijd vertellen.”

Ik ben wel altijd blij als ik die jonge mensen hoor klagen over dat ze zo moe zijn. Dan denk ik: oh gelukkig, het ligt niet aan mijn leeftijd

Oefent u ook dansjes thuis?

„Van de finale heb ik een filmpje gemaakt omdat het zo’n rare opeenvolging is van deze, en deze, en dan deze (ze doet het voor) en dan denk ik ja, verdomme, wat is het nou? Ik kan wel bewegen maar het wordt natuurlijk langzaam wat minder. Dus dan sta ik dat in de keuken te oefenen. Ik ben immers nooit een professionele danser geweest. Op Wikipedia stond laatst dat ik een professionele danser was, ik heb het er meteen afgehaald. Sodemieter op.”

Hoeveel invloed had u in 1977 op het script?

„Die ruzies tussen Jules en Lisette waren discussies die Willem en ik samen hadden tijdens het repeteren. Nooit echt ruzies, want we waren vrienden. In een nummer schreeuw ik ‘amateur’ tegen hem en hij roept ‘struisverentrut’. Ergens in de voorstelling zit ook nog een scatsolo die ik heb geïmproviseerd.”

Scène uit ‘Foxtrot’, met rechts Gerrie van der Klei.

Ik begreep dat mensen in ’77 geschokt reageerden op die musical.

„O God, het ging over abortus en er waren twee mannen op het toneel aan het zoenen! De recensies waren van ‘oh lala’. Aansluitend aan Foxtrot speelde ik in Alle laatjes open. Daarin zat een nummer in waarin Willem met Paul Deen een tango danste. Oho! In Kampen liep toen de zaal leeg. Dat was in 1979 of 1980.”

Wat dacht u daarvan?

„Ha, wen er maar aan. Aan abortus en dat soort dingen. Van nu af aan gaat het zo. Maar het gaat nu allemaal de verkeerde kant op. Ik kan me vreselijk opwinden over al die tirannen als ik naar het nieuws kijk. En de naïviteit van mensen over het oprukkend fascisme! De domheid dat ze niet verder denken! Toe nou jongens, maak ons nou niet kapot op die manier. En ik denk ook aan al die vrouwen in al die oorlogsgebieden die ongewenst zwanger worden. Dat er baby’s worden geboren in Oekraïne en in Iran en overal waar oorlog is. Wat vreselijk. Zorg nou toch voor voorbehoedsmiddelen.”

Uw moeder raakte zwanger van u in de oorlog.

„Dat klopt, ze had daarvoor al verschillende miskramen en ook abortussen gehad omdat de huisarts had gezegd dat ze voor haar eigen gezondheid geen kinderen moest krijgen in de oorlog. Ik denk ook eerlijk gezegd: waarom ben je nou zwanger geworden? Ja, seks oké. Je hebt entertainment nodig in de oorlog, maar wees een beetje voorzichtig.”

De huisarts heeft daar ook mee geholpen?

„ Maar toen ik me aankondigde, vlak na de executie van haar broer, zei ze: dit kind wil ik hebben, godverdomme. Ze heeft maanden plat op bed geleden en honger geleden. Dus ik heb mijn leven op een bepaalde manier aan hem te danken.”

Elk interview met u gaat over Gerrit van der Veen. Wat voor band heeft u met hem?

„Ja niets. Ja, de band van de geschiedenis. Hij zit wel in onze familie natuurlijk, ik heb wel een deel van zijn bloed. Maar ik ben daar niet emotioneel over. Gerrit was mijn moeders lievelingsbroer en ze waren allebei beeldend kunstenaars. Ik heb nog doeken thuis hangen die mijn moeder en hij samen als jonge mensen hebben gemaakt.” Lachend: „Hij was wel mijn type man, hij was niet onknap.

„In mijn familie was ereen trauma. Over de oorlog mocht absoluut niet gepraat worden. Mijn moeder, vader en oom maakten aan het begin van de oorlog al valse persoonsbewijzen. Ze waren lid van de verzetsgroep beeldende kunstenaars. Mijn vader was Joods en is verraden door een collega-tandarts die in Amstelveen tegenover ons woonde. Maar mijn vader had toch het ‘juiste’ persoonsbewijs en zo heeft hij zich eruit geluld.

„Ik heb ooit een productie gespeeld, Victor/Victoria, over een actrice die onder dwang een propagandafilm moest maken voor de Duitsers, anders zouden ze haar geliefde, een joodse violist, deporteren. Ik speelde drie rollen en het was fantastisch. Maar uiteindelijk gooide die vrouw zich uit het raam. Mijn moeder was een heel sterke, dominante vrouw, maar in de laatste scène – terwijl die actrice uitkeek op het raam en je op de achtergrond de laarzen van de nazi’s hoorde – barstte mijn moeder heel hard in tranen uit.”

Denkt u dat u op de een of andere manier uw ouders hebt willen helpen in hun trauma?

„Nee. Er is geen hulp voor. Nee, nee, nee. Ze hielpen zichzelf. Net nadat mijn vader en mijn partner [Boy Edgar, jazzartiest en huisarts (1915-1980), red.] waren overleden, zei mijn moeder: ik heb jouw vaders steunkousen nog, wat moet ik daar nou mee? Ik zei, ik heb Boys bril nog, wat moet ik daar nou mee? We moesten vreselijk lachen omdat we de hulpmiddelen van onze echtgenoten niet wilden weggooien. Zo’n vrouw was ze, altijd positief maar ook licht ironisch. Dat heb ik van mijn ouders.

„Mijn ouders wilden vooral een lekker leven hebben na de oorlog. Ze gingen ook meteen na de bevrijding met de auto naar België en Frankrijk om lekker eten te kopen. Als baby at ik courgettes en aubergines. Ik ben erg trots op mijn ouders. Ik vind dat ze het heel goed gedaan hebben.”

Hebben uw ouders u ook artistiek gestimuleerd?

„Ik heb zoveel feestjes meegemaakt bij ons thuis. Dat was zo leuk. Ik dronk volgens de overlevering als kind dan de restjes van de glaasjes leeg. Als gezin maakten we op die feestjes samen muziek. Daar heb ik foto’s van. , ik en mijn zussen, allemaal in dezelfde jurkjes. Een oom op de viool, mijn moeder op de trekharmonica, mijn vader op de piano en mijn andere oudste zus op de ukelele, wat ik later ook deed. Het was een hecht gezin. En later kwamen The Sissies. We werden ontdekt door de Duitse televisie en toen kregen we overal uit Duitsland aanvragen.”

Wat vonden uw ouders er eigenlijk van dat jullie in Duitsland succes hadden?

„Dat was een dingetje. Maar wij riepen dan: ‘Mam, pap, we halen jullie fietsen terug.’ Daar moesten ze hard om lachen.”

In de docu ‘Volle zalen’ hoorde ik u zeggen dat in verzet gaan een traditie van uw familie is en dat u die verantwoordelijkheid ook voelt. Hoe?

„Heb ik dat gezegd? Dat zal Cornald [presentator Cornald Maas, red] er wel uitgetrokken hebben dan.”

Wat ik grappig vind, u tapt uit een heel vat aan mooie verhalen, maar als , dan heb ik het idee dat u daar niet graag over wilt praten.

„Ja dat is een generatiedingetje denk ik. Jouw generatie is veel meer bezig met de psychologie en achtergronden van dingen.”

U had 10 jaar geleden een solo. Ik begreep van uw goede vriend Frans Mulder dat er toen op werd gehamerd dat er iets persoonlijks in zou komen en dat u zich daar tegen verzette.

„Stanley Burleson heeft toen mijn soloprogramma geregisseerd en die zei op een gegeven moment bij de repetities: doe nou eens wat persoonlijks. Uiteindelijk heb ik een prachtig Portugees lied gepakt. Dat komt uit een televisieserie over een vrouw die breekt met haar man en zegt: ‘Rot jij maar op, ik doe het vanaf nu helemaal zelf. Ik begin opnieuw.’ Op de repetitie begin ik dat te zingen en ik barst in snikken uit. Toen zei Stanley: ‘Oh, emotie, eindelijk! Eindelijk is het persoonlijk. Oh, dank u!”’

Is het erin gekomen?

„Ja, zeker. Het staat op een van de cd’s. Omdat het gaat over opnieuw beginnen, dat spreekt mij aan. Het is voortdurend opnieuw beginnen in het leven.”

https://www.youtube.com/watch?v=8_3xU9E5ufA