Formerende partijen verrassen de Tweede Kamer met voorstel voor soepelere bankiersbonussen

21 uren geleden 2

Nog voordat de nieuwe regering is gevormd, hebben D66, VVD en CDA al een eerste voorstel gedaan. En dat gaat om een verruiming van de bonussen bij banken — een onderwerp dat in de politiek al jaren voor verdeeldheid zorgt, maar dat nu voldoende steun lijkt te krijgen. Met de instemming van JA21 en BBB hebben de formerende partijen vrijwel zeker een meerderheid in de Tweede Kamer.

Het voorstel dook vorige week onverwachts op tijdens een Kamerdebat over een ander thema: de toekomst van contant geld. VVD-Kamerlid Wendy van Eijk greep dat moment aan om een doel dat haar partij al jaren nastreeft opnieuw te agenderen. Hoewel het vaker voorkomt dat Kamerleden tijdens debatten ruimte zoeken om eigen politieke plannen in te brengen, irriteerde deze werkwijze de oppositie. „Ik doe een dringend beroep op de coalitie in wording: laat dit niet de manier zijn waarop we met elkaar omgaan”, zei Julian Bushoff (GroenLinks-PvdA) in het debat. „Ik vind het op z’n minst onzorgvuldig”, zei SGP’er André Flach.

Vooral de steun van D66 was verrassend. Die partij steunde in 2024 nog een motie om het algemene bonusplafond van 20 procent te behouden

Wat speelde? Van Eijk had vorige week formatiepartners D66 en CDA gebeld met de vraag of die haar voorstel wilden steunen om het bonusplafond bij banken, verzekeraars en beleggingsinstellingen grotendeels op te heffen. Nu mag een bonus voor alle medewerkers niet hoger uitvallen dan 20 procent van het jaarlijkse vaste salaris. In het nieuwe voorstel geldt die beperking alleen nog voor topmanagers die invloed hebben op het risico dat de financiële instemming neemt – het idee is dat zij geen perverse prikkels tot overmatig risicovol gedrag moeten krijgen. Voor de meeste andere medewerkers verdwijnt de wettelijke begrenzing van de bonus volledig.

Die verruiming van het beloningsbeleid moet banken, maar ook snelgroeiende financiële techbedrijven als Adyen en Mollie, meer ruimte geven om hooggekwalificeerd personeel aan te trekken. Nederlandse bonusbeleid strenger en dat stoort de VVD. Volgens de partij verslechtert dit het vestigingsklimaat. In een evaluatie van onafhankelijk economisch onderzoeksbureau SEO staat dat de sector meent door het bonusplafond moeilijker aan personeel te kunnen komen én het moeilijker te kunnen behouden.

Het hoofdstedelijke hoofdkantoor van betalingsverwerker Adyen.

Prikkels

Vooral de steun van D66 was verrassend. Die partij steunde in 2024 nog een motie om het algemene bonusplafond van 20 procent te behouden. Daarmee bleven de regels van kracht die in 2015 door een coalitie van PvdA en VVD waren ingevoerd. Toenmalig minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) wilde af van perverse financiële prikkels, om een kredietcrisis zoals die van 2008 te voorkomen. Bankiers namen mede door de bonussen te grote risico’s, waarna omvallende banken met belastinggeld overeind moesten worden gehouden.

Dat D66 nu toch het nieuwe amendement ondertekent, komt door het grote tekort aan specialistisch personeel, zoals IT’ers, benadrukte D66-Kamerlid Nathalie van Berkel vorige week. Dat tekort zou volgens haar vragen om „een kleine verruiming” voor „heel specifieke beroepen”.

Ik was echt zeer verbaasd toen ik het voorstel gisteravond in de mailbox zag binnenkomen

Maar uit de tekst van het amendement blijkt niet dat het om een kleine verruiming gaat. In de praktijk kunnen grote groepen bankmedewerkers — van secretaresses tot hypotheekverstrekkers en vermogensadviseurs — aanspraak maken op bonussen zonder wettelijke begrenzing. „Dit is geen kleine ingreep,” zei Bushoff. „Dit raakt een heel groot deel van het personeel in de financiële sector.”

Kamerlid Inge van Dijk (CDA) beklemtoonde in het debat dat het bonusplafond voor topbankiers blijft gelden, waarmee de wet ook na de aanpassing voldoende krachtig blijft. Volgens haar hebben de banken en de politiek van de bankencrisis . „De vraag is […] of de regels die we toen hebben bedacht nog passen bij de risico’s die we nu zien.”

Kritiek

Ook de aanpak van de formerende partijen wekte beroering. Ze kwamen met hun voorstel tijdens een debat over een ander onderwerp, zonder dat de andere partijen over hun plannen waren geïnformeerd. Gebruikelijker is dat een amendement gepaard gaat met vooroverleg met andere partijen, een advies van de Raad van State en een apart debat.

„Ik was echt zeer verbaasd toen ik het voorstel gisteravond in de mailbox zag binnenkomen”, zei Jimmy Dijk (SP) tijdens het debat. Ook SGP’er Flach toonde zijn afkeuring. „Bij andere partijen is hier in de voorbereiding [op dit debat] op geen enkele manier over nagedacht. Met een amendement verander je ook iets in een wet.”

Van Dijk had niet op deze kritiek gerekend. „We hadden totaal niet de intentie om via een achterdeur dingetjes te regelen”, zei zij tijdens het debat. De CDA’er, zelf werkzaam geweest in de financiële sector, snapt dat er over bonussen verschil van inzicht bestaat. Maar volgens haar is . „Ik maak me oprecht zorgen over de buitenlandse dreiging en de veiligheid van ons betalingsverkeer. Daar hebben we goede mensen voor nodig en die kunnen wij niet krijgen. Ik zie het dus niet als een achterdeur, maar als een extra versteviging om te zorgen dat we veilig betalingsverkeer kunnen garanderen.”