In Londen komt een Chinese ‘mega-ambassade’, ondanks zorgen over hacken en spionage

Een cultureel centrum, appartementen voor ambassadepersoneel en tientallen geheimzinnige ondergrondse kamers, waarvan hun toekomstige functie in officiële documenten werd zwartgelakt. Dat alles wordt onderdeel van een nieuwe, omstreden Chinese ambassade middenin de Britse hoofdstad Londen. De Britse inlichtingendiensten zijn nauw betrokken geweest in het proces, meldt de regering dinsdag aan de BBC, en hebben bedacht hoe om te gaan met risico’s die de ambassade met zich meebrengt.

Na jaren van discussie en uitstel heeft de Labourregering dinsdag besloten dat China toestemming krijgt om een complex vlakbij de Theems-rivier – met een oppervlakte van ongeveer 20.000 vierkante meter – om te bouwen tot de grootste Chinese ambassade van Europa.

Al in 2018 kocht Beijing het Royal Mint Court, waar tot 1975 nog Britse munten werden geslagen. Maar het lokale stadsdeel wees in eerste instantie de Chinese bouwplannen af. Twee weken nadat Labour aan de macht was gekomen, en na een telefoontje tussen de nieuwe premier Keir Starmer en de Chinese president Xi Jinping, dienden de Chinese diplomaten hun verzoek opnieuw in. Dat was jaren na de aankoop, in juli 2024.

Het complex ligt tussen twee financiële wijken, pal naast het complex lopen cruciale glasvezelkabels onder de grond. Het risico dat die datakabels gehackt worden, was een belangrijk argument van om bezwaar te maken tegen de bouwplannen. Ook zou zo’n imposant complex dissidenten – die bijvoorbeeld uit Tibet of Hongkong naar het Verenigd Koninkrijk vluchtten – angst kunnen aanjagen. Zij zijn toch al bang om in de gaten te worden gehouden. Bij een protest tegen de bouw van de ambassade afgelopen weekend ging een waarschuwing rond dat Chinese politieagenten zich zonder uniform onder de demonstranten zouden begeven, om te kunnen registreren wie er de straat opging.

Liften, badkamers en een ‘geheime’ kamer

Vorige week publiceerde het conservatieve dagblad The Daily Telegraph wat er schuilging achter de zwartgelakte delen van bouwtekeningen van de nieuwe ambassade. Er bleken noodstroomaggregaten en liftschachten gepland. En sprinklerinstallaties, badkamers en een ‘geheime’ kamer vlakbij de ondergrondse internetkabels. Het artikel bracht allerlei geruchten op gang over wat de Chinese diplomaten daar van plan konden zijn: de kabels saboteren, opgepakte dissidenten verbergen, of ervoor zorgen dat ambtenaren langere tijd ondergronds en ongezien hun werk kunnen doen.

Het besluit om toestemming voor de ambassade te geven, maakt de weg vrij voor een bezoek dat premier Starmer waarschijnlijk eind deze maand aan China brengt. Starmer zou de eerste Britse premier zijn die in Beijing wordt ontvangen sinds 2018 – toen was het Theresa May die voor miljarden ponden aan handelsafspraken maakte. Labour en Starmer willen de economische relatie met China graag verbeteren, maar erg lukken wil dat nog niet, mede door de vertraging rond de nieuwe ambassade. China vond volgens persbureau AP dat het Verenigd Koninkrijk de plannen „continu heeft gecompliceerd en gepolitiseerd”.

Labour en Starmer willen de economische relatie met China graag verbeteren, maar erg lukken wil dat nog niet

Omwonenden van het Royal Mint Court overwegen om het regeringsbesluit juridisch aan te vechten. Enkele flats staan op grond die onderdeel uitmaakt van het complex en dus nu ook in handen is van China. Tegen nieuwssite The Independent zei één van hen dat zijn huis op nog geen tien meter afstand staat van de geplande appartementen voor het Chinese ambassadepersoneel: „Veiligheidscamera’s zullen ons gaan volgen, een inbreuk op onze privacy, zonder dat we controle hebben waar die camera’s op gericht zijn.”

Labour kreeg de afgelopen maanden al meer kritiek dat de partij Beijing te graag te vriend wil houden. In 2023 arresteerde de Britse politie een medewerker van het Lagerhuis en een academicus; de twee vrienden zouden politiek gevoelige informatie hebben doorgespeeld aan een Chinese inlichtingenofficier. Maar vorig jaar liet het Britse openbaar ministerie de aanklachten tegen hen ineens vallen, omdat er te weinig bewijs zou zijn geweest dat China een bedreiging voor de landelijke veiligheid vormde. Dit werd in het VK breed gezien als een politiek ingegeven besluit. Starmer en zijn ministers hielden vol dat ze er niets over te zeggen hadden gehad.

Is premier Starmer naïef en zou de regering wantrouwender moeten zijn? De Britse inlichtingendiensten zouden geen bezwaar hebben gemaakt tegen de ambassade – Chinese spionage gaat er geraffineerder en onzichtbaarder aan toe dan openlijk vanuit een ambassade, was volgens The Guardian één van hun argumenten.