Marokko bezwijkt onder kolossale druk in finale Afrika Cup

Alles zat in de penalty van Brahim Diaz, diep in de blessuretijd van de finale van de Africa Cup, zondagavond. De sterspeler van Marokko eiste de bal op van Youssef En-Nesyri, eigenlijk de aangewezen man voor de strafschop. Diaz had de penalty zelf versierd en was dit toernooi de man in vorm voor Marokko. Hij vond dat hij het recht had dit klusje te klaren in de finale tegen Senegal.

Met de druk van de natie op zijn schouders ging Diaz achter de bal staan. Hij had de ultieme kans om Marokko voor het eerst in vijftig jaar naar de winst van het belangrijkste voetbaltoernooi van Afrika te schieten.

Een deel van de spelers van Senegal had het veld juist demonstratief verlaten na de toekenning van de penalty aan Marokko, om vervolgens door aanvoerder Sadio Mané teruggehaald te worden naar het veld.

Zij hielden hun adem in terwijl Diaz zijn aanloop nam. Wat volgde was een van de slechtste penalty’s in de voetbalgeschiedenis. Diaz nam het overmoedige besluit om de bal te stiften, een panenka. Als het was gelukt, was Diaz de geschiedenisboeken ingegaan als een ijskonijn. Maar de Senegalese keeper Édouard Mendy bleef staan en ving de bal kinderlijk eenvoudig op.

De winst van de Afrika Cup had de kroon moeten worden op een bijzondere bloeiperiode van het Marokkaanse elftal. Marokko was goed begonnen aan het toernooi, met juist Diaz als talisman. De in Spanje geboren buitenspeler scoorde zowel in de eerste drie groepswedstrijden, als in de achtste- en kwartfinale.

Het grootste deel van de basis van de Atlas Leeuwen, zoals de bijnaam van het Marokkaanse elftal luidt, kwam net als Diaz voort uit de Marokkaanse diaspora. Aanvoerder Achraf Hakimi en Ismael Saibari werden bijvoorbeeld ook geboren in Spanje, terwijl de wiegen van Bilal El Khannouss, Noussair Mazraoui en Neil El Aynaoui in respectievelijk België, Nederland en Frankrijk stonden.

Dit stadion is onderdeel van een groter sportcomplex in de Marokkaanse hoofdstad, met verder onder meer een Olympisch zwembad en een atletiekbaan. In totaal kostte de constructie hiervan meer dan 300 miljoen euro.

Zestig kilometer verderop bouwt Marokko nabij Casablanca aan het Hassan II-stadion, dat met een capaciteit van 115.000 plekken het grootste voetbalstadion ter wereld wordt. Dit stadion moet het kroonstuk worden op het WK 2030, dat door de wereldwijde voetbalbond FIFA is toegewezen aan Marokko, Spanje en Portugal. Aan het Hassan II-stadion hangt een prijskaartje van meer dan 400 miljoen euro.

Niet iedereen in Marokko is blij met deze investeringen in voetbalstadions. Afgelopen september braken er in het land grootschalige protesten uit, nadat er in die maand acht Marokkaanse vrouwen waren overleden tijdens het bevallen. De dood van deze vrouwen onderstreepte in de optiek van de demonstranten de slechte staat van de Marokkaanse gezondheidszorg. De werkloosheid onder Marokkaanse jongeren is met 35,7 procent ook hoog.

„We hebben hier stadions, maar waar zijn de ziekenhuizen?”, luidde een van de slogans van de massale jongerenprotesten, die op gang kwamen via platforms als Discord en Tiktok. De Marokkaanse overheid trad met harde hand op tegen de demonstraties, maar kondigde na weken onrust uiteindelijk wel beleidswijzigingen aan. De regering verhoogde het toegewezen budget voor onderwijs en zorg voor dit jaar naar 13 miljard euro, een stijging van 16 procent ten opzichte van de oorspronkelijke plannen. Sindsdien is het rustiger in Marokko. 

In aanloop naar de finale tegen Senegal was er een run ontstaan op kaartjes. Oorspronkelijk waren die te koop vanaf 40 euro, maar in de doorverkoop liepen de bedragen op van 800 euro tot in de duizenden per ticket. Het gros van de Marokkaanse bevolking was ervan overtuigd dat het land voor het eerst in vijftig jaar de Afrika Cup zou pakken. Als favoriet kon en mocht het niet mis gaan tijdens de finale in de Marokkaanse hoofdstad Rabat.

Maar in de finale stond er een gevaarlijke ploeg tegenover de Marokkanen. Senegal heeft een gebalanceerd team, met daarin veteranen als Sadio Mané (Al Nassr, voorheen Liverpool) en Edouard Mendy (Al Ahli, voorheen Chelsea), gecombineerd met aanstormende toptalenten als Ibrahim Mbaye (Paris Saint-Germain) en Pape Matar Sarr (Tottenham Hotspur).

De Senegalese voetbalbond (FSF) publiceerde daags voor de finale van de Africa Cup een statement waarin het sterke kritiek uitte op de Marokkaanse organisatie. Er waren in aanloop naar de finale maar 2.850 kaarten beschikbaar gesteld voor Senegalese fans, terwijl het stadion een capaciteit heeft van bijna 70.000. Ook was de Senegalese bond niet blij met de kwaliteit van het hotel dat hen was toegewezen.

Bij aankomst bij het station van Rabat voor de finale was de Senegalese selectie bovendien ingesloten door een massa Marokkaanse supporters, die op de foto wilden met sterspelers als Sadio Mané. „Het is niet normaal wat er is gebeurd”, zei de Senegalese bondscoach Pape Thiaw daarover op een persconferentie. „Er had van alles kunnen gebeuren door kwaadwillende mensen. Mijn spelers hadden in gevaar kunnen komen. Zoiets mag niet gebeuren tussen broedervolkeren.”