Astronomen zien voor het eerst een komeet van draairichting veranderen

De draaisnelheid van een kleine komeet die om zijn as tolde nam eerst af en daarna weer toe – wat betekent dat de komeet mogelijk van draairichting is veranderd. Zoiets hebben astronomen nog nooit eerder gezien.

Astronomen zijn getuige geweest van hoe een kleine komeet van draairichting veranderde. Het is voor het eerst dat ze zoiets hebben waargenomen.

Als die wispelturigheid ertoe leidt dat de komeet uiteenvalt, kunnen we achterhalen wat er in de binnenkant van deze ruimterotsen zit. Dat kan informatie opleveren over hoe het zonnestelsel eruitzag in zijn jonge jaren.

LEES OOK

Wordt AI straks buitenaards?

Als het aan Google en SpaceX ligt, zijn megadatacenters in de polder over tien jaar passé. De bedrijven willen de machinerie die hun AI-producten aan ...

Doorgedraaid

Komeet 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák, of kortweg 41P, heeft een diameter van ongeveer een kilometer en doet er 5,4 jaar over om rond de zon te cirkelen. We zien hem alleen op het moment dat hij het binnenste deel van het zonnestelsel bezoekt en zijn baan hem even relatief dicht bij de aarde brengt. De laatste keer dat we hem zagen, was in 2017. Toen heeft de Hubble-ruimtetelescoop de komeet nauwlettend in de gaten gehouden.

In maart 2017 draaide de komeet eens in de twintig uur om zijn as. Twee maanden later, toen astronomen de komeet opnieuw bekeken, was de draaisnelheid lager: een omwenteling duurde toen maar liefst 46 tot 60 uur. Nu heeft astronoom David Jewitt van de Universiteit van Californië in de VS de waarnemingen uit december 2017 opnieuw onder de loep genomen. Hij stelde vast dat de komeet tegen die tijd weer sneller rondtolde. De ruimterots deed toen nog ongeveer veertien uur over één omwenteling.

De eenvoudigste verklaring is dat de komeet steeds langzamer rondtolde, even stopte met draaien, en toen weer in tegengestelde richting begon rond te wentelen. Dit kan komen doordat zonlicht ijs op het komeetoppervlak verdampte tot gas. Als dat gas de ruimte in spuit, kan dat dienen als een aandrijving die de komeet in beweging zet. Als het gas in de tegengestelde richting van de draaiing bewoog, zou dat de komeet vertragen en hem uiteindelijk een zet in de tegengestelde richting geven.

Afbrokkelen

‘Het is voor het eerst dat we zo’n ‘snelle’ verandering van de rotatierichting bij een hemellichaam zien’, zegt astronoom Dmitrii Vavilov van de Universiteit van Washington in de VS. Meestal duren veranderingen bij ruimterotsen, zelfs bij zulke kleintjes, tientallen of honderden jaren.

‘Het wordt heel interessant om 41P opnieuw te volgen tijdens zijn volgende verschijning eind 2027, begin 2028’, zegt astronoom John Noonan van de Auburn-universiteit in de VS. ‘Ik zou graag willen zien of zulke kometen ook vaker uit elkaar vallen als gevolg van alle krachten die in het spel zijn.’ Als 41P te snel rondtolt, zal de rots simpelweg uiteenbrokkelen.

‘Ik verwacht dat de komeetkern zeer snel verloren gaat’, zegt Jewitt. Misschien is dat zelfs al gebeurd. Als de komeet inderdaad afbrokkelt, levert dat een kans op om zijn binnenkant te bestuderen. Doordat de komeet is bevroren in de tijd dat het zonnestelsel jong was, levert dit informatie op over oeroud ijs uit deze periode. Dat zou waardevolle inzichten verschaffen over de chemische samenstelling van het vroege zonnestelsel.