Waar rook is, is kanker: bosbranden vergroten kans op ziekte fors

Bosbranden zijn een groeiend probleem. Ze komen steeds vaker voor en nu blijkt dat hun impact nog veel verder reikt dan alleen de verstikkende lucht en verwoeste natuur. Nieuw onderzoek insinueert dat langdurige blootstelling aan rook van natuurbranden het risico op verschillende vormen van kanker stevig verhoogt.

Dat rook van bosbranden schadelijke stoffen bevat, was al bekend. Maar hoe die stoffen precies doorwerken in het lichaam, is minder goed begrepen. Volgens hoofdonderzoeker Qizhen Wu bevat de rook een mix van giftige stoffen, waaronder kankerverwekkende verbindingen zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s).

Die stoffen blijven niet alleen in de longen hangen. Ze kunnen via het bloed door het hele lichaam worden verspreid en daar schade aanrichten. Bovendien veroorzaakt blootstelling aan rook een ontstekingsreactie in het lichaam, wat ook een rol kan spelen bij het ontstaan van kanker. “De belangrijkste boodschap die uit onze studie komt bovendrijven, is dat rook van bosbranden niet alleen een kortetermijnprobleem is voor de longen of het hart”, aldus Wu. “Chronische blootstelling kan ook langdurige kankerrisico’s met zich meebrengen.”

Data van duizenden Amerikanen

De gegevens van ruim 91.000 deelnemers die aan het grootschalige Amerikaans kankeronderzoek PLCO meededen, zijn door het team geanalyseerd. Jarenlang werd de gezondheid van deze volwassenen, die nooit eerder kanker kregen in hun leven, gescreend. Wu en co koppelden luchtvervuilingsdata aan satellietbeelden om te bepalen hoeveel rook de deelnemers gemiddeld hebben ingeademd in hun leven. Daarbij werd gekeken naar fijne stofdeeltjes (PM2.5), zwarte koolstof en het aantal dagen dat rookpluimen over een gebied trokken.

Waar rook is, is kanker

De resultaten zijn schokkend. Bij elke toename van 1 microgram per kubieke meter fijnstof door bosbrandrook stijgt het risico op kanker fors. Zo nam de kans op longkanker met 92 procent toe, darmkanker met 131 procent en blaaskanker zelfs met 249 procent. Ook borst- en bloedkanker (leukemie) kwamen vaker voor bij een hogere blootstelling aan bosbrandrook. Zelfs lage concentraties, die opduiken bij doorsnee blootstelling, gingen al gepaard met een verhoogd risico op kwaadaardige tumoren.

Toch zijn er nog veel vragen. De samenstelling van rook verschilt per regio en type brand, wat invloed kan hebben op de gezondheidsrisico’s. Ook weten we dat de chemische stoffen waar de rook uit bestaat van samenstelling veranderen terwijl die zich door de lucht verplaatsen. Onderzoeker Shuguang Leng benadrukt dan ook het belang van vervolgonderzoek: “Nu bosbranden steeds vaker en heviger voorkomen, wordt het steeds belangrijker om hun langetermijneffecten op de volksgezondheid te begrijpen.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bosbranden veroorzaken veel meer luchtvervuiling dan gedacht en Schade door Canadese bosbranden veel groter: ook tienduizenden Europese doden. Of lees dit artikel: De LA-bosbranden illustreren het maar al te goed: extreme droogtes worden frequenter, langer en verwoestender.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: