Pianokoppel Kolesnikov/Tsoy organiseert het veelzijdige Ragged Music Festival: ‘Creatieve energie denkt niet in hokjes’

Tijdens het videogesprek trekt een groot schilderij achter pianistenkoppel Pavel Kolesnikov en Samson Tsoy de aandacht. In het verleden werkten ze onder meer samen met kunstenaars David Hockney en Richard Serra. Tsoy: „Toen we naar Londen verhuisden, was onze eerste huisbaas de Poolse kunstenaar Antoni Malinowski. Kunst is voor Antoni de ervaring van tijd en kleur. Zijn leven volgt het ritme van de kunst. Ze zijn één. Hij was heel belangrijk voor onze eigen ontwikkeling.”

Komend weekend strijkt het Ragged Music Festival voor de tweede maal neer in het Amsterdamse Muziekgebouw. Het kamermuziekfestival is het geesteskind van Kolesnikov en Tsoy uit Londen, waar ze het Ragged School Museum als thuisbasis hebben, vandaar de naam. In 2023 organiseerden het duo hun festival voor het eerst in Amsterdam, en dat smaakte naar meer, zegt Kolesnikov in het gezamenlijke videogesprek: ,,Het Amsterdamse Muziekgebouw is een speciale plek door de uitmuntende akoestiek, de belichting, de ligging aan het water. Maar ook door het team en het publiek. Na afloop begonnen we meteen plannen te maken voor een nieuwe editie.”

Dat het toch drie jaar duurde voor die tweede editie er kwam, heeft te maken met het karakter van het Ragged Music Festival. Het was zeker gemakkelijker geweest een programma vanuit thuisbasis Londen naar Amsterdam te kopiëren, maar Kolesnikov en Tsoy gaan niet voor gemak. Een concert is voor hen geen format, maar een avontuur. Ze doen uitgebreid onderzoek, wegen en wichelen de mogelijkheden en besluiten dan pas wat de juiste muziek is, het juiste moment, de juiste opstelling en de juiste uitvoerende(n). Die werkwijze leidt tot spannende programma’s met veel onbekende werken.

Kolesnikov: „In onze cultuur worden kunstdisciplines vaak gescheiden. Je hebt muziek, film, dans, enzovoort. Voor ons als kunstenaars slaat dat nergens op. Creatieve energie werkt niet zo, die denkt niet in hokjes. Het is ook onmogelijk verschillende invloeden te onderscheiden. Wij genieten er juist van te werken vanuit de verbondenheid van leven en kunst in al haar verschijningsvormen. Alles verandert voortdurend – de wereld, wij. En ook kunst is constante evolutie. Ze past zich niet aan, maar volgt de stroom van het mogelijke. Wij willen ons publiek die volledige emotionele bandbreedte laten ervaren.”

Dans om de dood

Pavel Kolesnikov (1989) werd geboren in Siberië, Samson Tsoy (1988) in Kazachstan. Ze ontmoetten elkaar in 2007 aan het Conservatorium van Moskou en verhuisden in 2011 naar Londen, waar ze sindsdien samenwonen. Beiden hebben een solo-carrière, daarnaast vormen ze een pianoduo. In 2019 organiseerden ze het eerste Ragged Music Festival in Londen.

Uitgangspunt van de tweede Amsterdamse festivaleditie vormt Le sacre du printemps, het invloedrijke ballet waarmee componist Igor Stravinsky in 1913 in Parijs een schandaalsucces veroorzaakte. Kolesnikov en Tsoy spelen het 21 maart in een door de componist zelf gemaakte versie voor piano vierhandig. De Sacre gaat over een meisje dat zich in een heidens ritueel moet dooddansen om de natuur te doen ontwaken, en zowel de lieflijkheid als de macabere dwang zijn hoorbaar. Tsoy: ,,Maart is een turbulente maand, de natuur komt in beweging, Stravinsky past daar perfect bij. Vervolgens zijn we gaan nadenken over andere ‘riten’. Dit concept geeft ons precies wat we nodig hebben: zowel chaos als organische samenhang.”

‘Sacre’ betekent wijding of inhuldiging, maar de ingeburgerde Engelse titelvertaling The rite of spring heeft een ruimere connotatie. Van Dale definieert ‘rite’ als ‘cultusgebruik ter opening of voortzetting van het contact tussen het menselijke en het goddelijke’. Ronkende woorden. En Kolesnikov en Tsoy doen niet aan nattevingerwerk, dus dat belooft wat.

Ze hebben vijf concerten geprogrammeerd, elk thematisch gewijd aan één ‘rite’. Naast de lente kozen ze geheugen, vrijheid, vreugde en tijd. Waarom juist deze vijf? Samson Tsoy: „Wij denken dat we met die invalshoeken zo’n beetje alle mysteries van het leven bestrijken. Onze tijd is beperkt en gevuld met herinneringen. We streven naar vrijheid. We hebben getwijfeld over de liefde, maar die is onderdeel van de vreugde. Zonder vreugde heeft het leven geen zin.”

In 24 uur spelen ze zelf ongeveer acht uur muziek. Dat is weliswaar niet hetzelfde als het meisje dat bij Stravinsky gedwongen wordt zich dood te dansen, maar ongewoon veel is het wel. Tsoy: „Fysiek is het zeker een uitdaging. Maar het helpt om de intieme sfeer te verhogen. We proberen de barrière tussen de composities, de musici en het publiek te doorbreken.”

De ‘hondsmoeilijke’ Grosse Fuge

Kolesnikov en Tsoy krijgen op het podium gezelschap van onder meer violiste Alina Ibragimova, cellist Alban Gerhardt, ensemble HIIIT én violist Gidon Kremer. Samen met choreografe Anne Teresa De Keersmaeker en haar dansgezelschap Rosas creëerden ze bovendien een video-installatie rond Schuberts Fantasie voor piano vierhandig, die gratis te bezoeken is in de Kleine Zaal. De Keersmaeker maakte ook nieuwe choreografieën bij muziek van Steve Reich, die in de twee zondagconcerten voor het eerst worden uitgevoerd met live musici op het podium.

Op voorhand belooft de uitvoering van Beethovens legendarische Grosse Fuge, zaterdagavond laat in het Loading Dock, een hoogtepunt te worden. Beethoven schreef het werk oorspronkelijk als finale van zijn Strijkkwartet nr. 13, op. 130, maar uiteindelijk kreeg het eigenstandig opusnummer 133. Kolesnikov: „Beethovens uitgever liet er een pianotranscriptie van maken, zodat mensen het stuk thuis zouden kunnen spelen. Beethoven vond die transcriptie maar niets en maakte zijn eigen versie voor piano vierhandig. Het is echt een versie, opnieuw geconcipieerd voor de piano. En het is absoluut uitgesloten dat een amateur het stuk zou kunnen spelen.”

Tsoy: „Wij hebben het tien jaar geleden al eens geprobeerd, zonder succes. Het is echt hondsmoeilijk. Maar nu, met veel meer ervaring, zijn we er klaar voor.”