Na ruzie over paus Leo wil Amerikaanse gezant Italië op WK in plaats van Iran. Is dat mogelijk?

De Amerikaanse ‘gezant voor wereldwijde samenwerking’ Paolo Zampolli lanceerde deze week een opmerkelijk voorstel. De Italiaans-Amerikaanse vertrouweling van president Donald Trump vertelde de Financial Times dat hij wereldvoetbalbond FIFA zover probeert te krijgen om het uitgeschakelde Italië alsnog te laten deelnemen aan het WK, in plaats van Iran. Zampolli vindt dat de vier WK-titels van Italië deelname rechtvaardigen. Ook heeft hij een persoonlijk motief: „Ik kom uit Italië, het zou een droom zijn om de azzurri te zien spelen op een toernooi in de VS.”

Om de WK-deelname van Iran is vanwege de oorlog tussen de VS en Iran veel te doen. Hoewel Trump in maart zei dat de Iraanse voetballers welkom zijn, liet hij ook weten dat hun komst „ongepast” en mogelijk gevaarlijk zou zijn. Het is – zeker in het licht van de onvoorspelbaarheid van de oorlog – daarom nog altijd mogelijk dat Trump de Iraanse voetbalselectie toegang tot de VS ontzegt.

Welke scenario’s zijn in dat geval mogelijk? En hoe is er überhaupt gereageerd op het voorstel van Zampolli?

1Wat probeert Zampolli te bereiken?

Zampolli hoopt op deelname van zijn moederland, maar hij wil volgens de Financial Times ook de Amerikaanse banden met Italië aanhalen. Tussen Trump en de Italiaanse premier Giorgia Meloni ontstond onlangs grote spanning, nadat paus Leo XIV zich kritisch had uitgelaten over de oorlog tegen Iran. Trump noemde de paus vervolgens „zwak”. De katholieke Meloni, een van nauwste bondgenoten van Trump in Europa, vond diens kritiek „onacceptabel”. Meloni wil Trump daarnaast niet onbeperkt helpen in de oorlog.

Lees ook

Afstand nemen van Trump komt de Italiaanse premier Meloni plots electoraal goed uit

2Hoe reageren de betrokken landen?

Hoewel Italië sinds vorige maand in rouw verkeert nadat het voor de derde keer op rij het WK misliep, zien Italianen Zampolli’s verzoek niet bepaald als een geste. Andrea Abodi, de Italiaanse minister van Sport, noemde het verzoek van de Amerikaanse gezant donderdag „onmogelijk” en „ongepast”. „Kwalificeren doe je op het veld”, zei hij. Luciano Buonfiglio, voorzitter van het Italiaanse Olympisch Comité, zei dat hij „beledigd” zou zijn in het geval van een uitnodiging.

Ook de Iraanse ambassade in Rome reageerde verontwaardigd. „Voetbal is van het volk, niet van de politici. Italië heeft zijn grootsheid op het veld bereikt, niet door politiek gewin.” Volgens de ambassade tekent de poging om Iran uit te sluiten het „morele faillissement” van de VS.

De Iraanse minister van Sport Ahmad Donjamali liet afgelopen maart weten dat deelname van Iran aan het WK „absoluut geen optie” is. Inmiddels is het land gedraaid: een regeringswoordvoerder zei woensdag dat de Iraanse selectie „volledig voorbereid” is op het WK.

Trump zei donderdag volgens persbureau AP „niet veel te denken” aan het Iraanse voetbalteam. Wel refereerde hij aan een uitspraak van buitenlandminister Marco Rubio, die bang zou zijn dat de ploeg personen meeneemt „die loyaal zijn aan militante groeperingen, vermomd als journalisten en trainers”.

3Wat is de FIFA van plan?

FIFA-voorzitter Gianni Infantino paait Trump sinds zijn tweede presidentstermijn voortdurend, maar lijkt desondanks niet van plan gehoor te geven aan Zampolli’s verzoek. Infantino profileert zich als de man die het voetbal over de wereld verspreidt. Daarom, en om commerciële redenen, werd het aantal deelnemers van dit WK uitgebreid van 32 naar 48 landen. Steun van kleinere voetballanden levert Infantino bovendien meer macht op, vanwege het electorale systeem van de FIFA. Het uitsluiten van Iran – dat regelmatig aan WK’s deelneemt – past niet bij dat imago.

Infantino heeft niet openlijk op Zampolli’s verzoek gereageerd, wel verwees de FIFA naar eerdere uitspraken van hem. Vorige week zei Infantino tijdens een conferentie dat Iran „moet komen”. „Ze hebben zich gekwalificeerd, de spelers willen spelen. Sport hoort buiten de politiek te staan”, aldus Infantino, die een door hem in het leven geroepen ‘FIFA Peace Prize’ aan Trump uitreikte, en in oktober opdook bij een internationale top over Gaza.

4Wat zeggen de FIFA-reglementen?

Mochten de VS het Iraanse voetbalteam niet binnenlaten, dan is het Denemarken-scenario van 1992 denkbaar. Het Scandinavische land kwalificeerde zich niet voor het EK van dat jaar, maar werd alsnog opgeroepen nadat de UEFA Joegoslavië diskwalificeerde vanwege de burgeroorlog – Denemarken eindigde in de kwalificatie achter Joegoslavië. Het land werd vervolgens Europees kampioen.

Bij uitsluiting van Iran zou de FIFA kunnen kiezen voor het Aziatische land dat in de kwalificatie het verste kwam, maar het uiteindelijk niet redde. Dat zouden de Verenigde Arabische Emiraten zijn.

De FIFA-regelementen laten in het midden of de wereldvoetbalbond daadwerkelijk voor de Golfstaat moet kiezen. In het document staat alleen dat de FIFA de „volledige bevoegdheid” heeft om een zich terugtrekkend land te vervangen door een ander land. Zodoende kan de FIFA ook kiezen voor het hoogst genoteerde land op de wereldranglijst dat zich niet heeft gekwalificeerd. Dat is Italië.

Maar de FIFA kan ook een willekeurig land kiezen. Iets vergelijkbaars deed de wereldvoetbalbond al, door vorig jaar Inter Miami toe te laten tot het WK voor clubteams, dat ook in de VS plaatsvond. Zo kon Inter Miami-speler Lionel Messi meedoen aan het toernooi.