Keizerspinguïns op lijst van bedreigde diersoorten na forse populatieafname

De Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) heeft van drie diersoorten op Antarctica, waaronder de keizerspinguïn, de status op de Rode Lijst aangepast. De toekomst van de dieren ziet er door klimaatverandering niet best uit, blijkt uit een nieuwe beoordeling van de organisatie.  

Twee iconische diersoorten van Antarctica, de keizerspinguïn (Aptenodytes forsteri) en de kerguelenzeebeer (Arctocephalus gazella), zijn zo snel en sterk in aantal afgenomen dat ze nu als bedreigde diersoorten op de Rode Lijst van de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) staan. Deze lijst is het meest complete overzicht van de beschermingsstatus van dieren, schimmels en plantensoorten wereldwijd. Een derde Antarctische soort, de zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina), is van ‘niet bedreigd’ naar ‘kwetsbaar’ gegaan.

Dieren onder druk

Satellietbeelden laten zien dat ongeveer 10 procent van de keizerspinguïnpopulatie tussen 2009 en 2018 is verdwenen. Dat is een verlies van meer dan 20.000 volwassen pinguïns, stelt de IUCN. Volgens voorspellingen zal de populatie tegen de jaren 2080 gehalveerd zijn.

LEES OOK

Hoe veilig zijn plug-in zonnepanelen?

Plug-in zonnepanelen zijn een goedkoop en eenvoudig alternatief voor professioneel geïnstalleerde panelen. Maar zijn ze wel veilig?

‘Nadat we zorgvuldig hebben gekeken naar verschillende mogelijke bedreigingen, concluderen we dat klimaatverandering door de mens het grootste probleem voor keizerspinguïns vormt’, zegt bioloog Philip Trathan van het Brits Antarctisch Onderzoeksinstituut en lid van de IUCN-commissie voor soortbehoud. ‘Het steeds vroeger uiteenvallen van zee-ijs in de lente heeft nu al grote gevolgen voor kolonies in Antarctica. Verdere veranderingen in het zee-ijs zullen hun leefgebied voor broeden, voedsel zoeken en ruien – waarbij de keizerspinguïns hun oude veren verliezen en vervangen door nieuwe – blijven beïnvloeden.’

Ondertussen is de populatie van de Antarctische kerguelenzeebeer met meer dan 50 procent afgenomen: van ruim 2 miljoen volwassen dieren in 1999 naar 944.000 in 2025. Ook hier speelt klimaatverandering een belangrijke rol.

Populaties van de zuidelijke zeeolifant gaan gebukt onder de gevolgen van de vogelgriep. In sommige kolonies sterft meer dan 90 procent van de pasgeboren pups, zegt de IUCN.

Keizerspinguïns in gevaar

Bioloog Sharon Robinson van de Universiteit van Wollongong in Australië zegt dat zij en haar collega’s in 2022 al vaststelden dat keizerspinguïns de meest bedreigde diersoort op Antarctica zijn en dat ze mogelijk tegen 2100 zullen uitsterven. ‘Door de opwarming van de oceanen en het smelten van het zee-ijs verdwijnen de broedplaatsen die de pinguïns nodig hebben om zich succesvol voort te planten’, zegt Robinson. ‘Net als de meeste vogels en zoogdieren hebben pinguïnkuikens een veilige plek nodig om zich te ontwikkelen, maar door menselijk handelen verdwijnt die stabiele basis in rap tempo.’

Robinson en ecoloog Dana Bergstrom, eveneens van de Universiteit van Wollongong, werkten in 2025 mee aan een onderzoek dat een zeer zorgwekkend beeld schetste van de toekomst van keizerspinguïns en andere Antarctische soorten. ‘Van de meer dan zestig bekende keizerspinguïnkolonies langs de kust heeft ongeveer de helft sinds 2016 te maken gehad met mislukte broedseizoenen. Dit komt door het vroeg verdwijnen van het zogeheten ‘vaste zee-ijs’, een type ijs dat vastzit aan de kust of aan de zeebodem. Zestien kolonies hebben dit zelfs twee keer of vaker meegemaakt’, zegt Bergstrom.

‘Deze bevindingen laten zien dat het probleem zich op heel Antarctica afspeelt. De situatie op het Antarctisch Schiereiland – het meest noordelijk gelegen deel van het continent – is extreem. Daar hebben we kuikens zien verdrinken als gevolg van het vroeg uiteenvallen van zee-ijs’, zegt Bergstrom.

Het Wereld Natuur Fonds (WWF) zegt in een verklaring dat het lot van de keizerspinguïn ‘onlosmakelijk verbonden is met het klimaatbeleid’. ‘Het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen en het beperken van de wereldwijde temperatuurstijging tot zo dicht mogelijk bij 1,5 graden Celsius is cruciaal om de ergste gevolgen te voorkomen’, zegt het WWF.