Hoge privacy-ambtenaar slaat alarm over DigiD: ministeries drukken overname door Amerikanen door

De geplande overname van Solvinity, het bedrijf dat DigiD en MijnOverheid runt, veroorzaakt onrust binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het Amerikaanse Kyndryl wil deze verlener van cruciale diensten kopen. Volgens de hoogste ambtenaar op het gebied van privacy bij Logius, het ict-bedrijf van het departement, worden ernstige privacybezwaren terzijde geschoven.

De betrokken ambtenaar, Pieter van Oordt, heeft zijn reserves eerder gedeeld met het ministerie en zoekt nu de openbaarheid via sociale media en journalisten. Het is volgens hem in het landsbelang te voorkomen dat de Verenigde Staten toegang kunnen krijgen tot de applicaties. Maar daar zijn de lopende processen binnen het ministerie volgens hem niet op gericht. Er zou alleen geprobeerd worden risico’s in te dammen.

„De overname moet doorgaan. Alles wat van die lijn afwijkt, wordt niet doorgestuurd naar de bewindspersonen of de Tweede Kamer”, aldus Van Oordt. Wie hier tegenin gaat , wordt daar volgens hem op „aangesproken”. Hij bepleit een harde juridische lijn, waarbij de confrontatie wordt gezocht met de eigenaren van Solvinity, een Britse investeringsmaatschappij. Volgens Van Oordt stuurt met name de algemeen directeur van Logius aan op overleg met de betrokken bedrijven en het laten doorgaan van de overname.

Volgens Binnenlandse Zaken is wel degelijk naar hem geluisterd en is de route die hij voorstelt zorgvuldig gewogen. „Onder meer met behulp van de landsadvocaat”, zegt een woordvoerder. „Maar de juridische oplossing die hij aandraagt is geen serieuze optie en dat is ook met meneer gedeeld.” Op detailvragen over het interne proces en de rol van de directeur gaat het ministerie niet in.

Maatschappelijke onrust

Hoe zat het ook alweer? Op 5 november 2025 werd bekendgemaakt dat het Amerikaanse Kyndryl het bedrijf wil kopen dat in Nederland zorgdraagt voor onder meer inlogapplicatie DigiD en de digitale brievenbus MijnOverheid. Dat is het van oorsprong Nederlandse bedrijf Solvinity, dat sinds 2014 in handen is van Britse investeerders.

Die voorgenomen verkoop heeft tot maatschappelijke onrust geleid, omdat die de Nederlandse overheid op een gevoelig punt afhankelijker zou maken van Amerikaanse techbedrijven. Het geeft Amerikanen meer mogelijkheden voor spionage of om Nederland te chanteren door cruciale diensten plat te leggen. De kans dat dit gebeurt, wordt klein geacht, maar is niet afwezig.

Lees ook

Overname van bedrijf DigiD door Amerikanen maakt het kwetsbaar voor sabotage

De risico’s wegen voor burgers en politici zwaar, want DigiD en MijnOverheid zijn cruciaal voor de communicatie van Nederlandse burgers met de overheid en andere belangrijke organisaties, zoals verzekeraars en uitkeringsinstanties. Solvinity doet ook gevoelig werk voor andere ministeries. Een petitie tegen de verkoop is 164.000 keer getekend. En een meerderheid in de Tweede Kamer heeft de betrokken bewindslieden opgeroepen de verkoop tegen te houden.

‘Mitigerende maatregelen’

Het is nog niet duidelijk of dat gebeurt. Het Bureau Toetsing Investeringen (BTI), onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, doet al maanden onderzoek. Het bekijkt of de overname de nationale veiligheid schaadt. Logius werkt intussen met de betrokken bedrijven en de landsadvocaat aan ‘mitigerende maatregelen’, die de risico’s moeten verkleinen.

Ook maatschappelijke organisaties proberen het proces te beïnvloeden. Een daarvan is stichting The Firewall, opgericht door mensen die ‘Big Tech’ als een existentiële bedreiging voor de democratie zien. De beoordeling van BTI weegt zwaar, maar is niet openbaar. The Firewall, van onder anderen opiniemakers Eric Smit en Joris Luyendijk, probeert transparantie daarover af te dwingen. Ook stichting Human Rights in Finance.EU eist een rol als belanghebbende in het proces, maar krijgt vooralsnog nul op rekest.

Hun argumenten zijn grotendeels hetzelfde als die van Pieter van Oordt. Volgens hen zijn de belangrijkste risico’s niet ‘weg te mitigeren’. Ze zijn immers niet technisch of juridisch, maar een gevolg van nieuwe geopolitieke verhoudingen en verlies aan vertrouwen in Amerika als bondgenoot.

Volgens Van Oordt moet de overheid zich veel harder opstellen tegenover de betrokken partijen, in plaats van ermee samenwerken. „Vanaf het begin zijn de risico’s sámen met Solvinity en Kyndryl bepaald. Dat is raar.” Hij wil proberen via een kort geding tegen de Nederlandse staat af te dwingen dat naar zijn bezwaren wordt geluisterd.

Dat hij onvoldoende wordt gehoord, schrijft Van Oordt toe aan angst binnen Logius dat DigiD of MijnOverheid uitvallen zonder de diensten van de betrokken bedrijven. „Alles is gericht op de continuïteit.”

Kyndryl is de afgelopen maanden in opspraak gekomen, aldus Simon Lelieveldt van Human Rights in Finance.EU. Het bedrijf heeft de Amerikaanse toezichthouder SEC gemeld dat zijn systemen om risico’s te beheren niet op orde zijn en dat tijd nodig is om dat te herstellen. In reactie daarop is de beurskoers van Kyndryl gekelderd.

Lelieveldt: „Ze krijgen in Amerika geen goedkeurende accountsverklaring. Dat moet je meewegen. Het is bizar als dit gewoon doorgaat.”

De uiteindelijke beslissing over de overname is aan de minister van Economische Zaken, die daarvoor het advies van BTI afwacht. Van Oordt voorziet geen rustige politieke weging.

Een woordvoerder van Economische Zaken zegt geen mededelingen te kunnen doen over het beslissingstraject. „Dat is nooit openbaar.”

Lees ook

De overname van het bedrijf dat DigiD regelt is symbool geworden voor het gebrek aan digitale soevereiniteit van Nederland

De noodkreet van Van Oordt krijgt weerklank in de Tweede Kamer. Barbara Kathmann van PRO (voormalig GroenLinks-PvdA) prijst het dat de ambtenaar zich uitspreekt. Hij legt volgens haar de vinger op de zere plek door duidelijk te maken dat het in de kern een politieke keuze is. „Er is maar één echte mitigerende maatregel: gewoon niet doen. De rest is pleisters plakken.”

Daar wordt door JA21 radicaal anders over gedacht. Kamerlid Daniël van den Berg vindt dat politici zich in dit dossier al veel te veel met de details bemoeien en stelt Kamervragen. „Als ambtenaren dit soort acties uithalen, heeft de regering dan wel de regie?”, vraag hij zich af.