De bank die je huis verduurzaamt terwijl je zelf bijna niets hoeft te doen. Wat is het idee daarachter?

Het is een moeizame strijd voor Nederlandse banken om hun grootste leningenportefeuille – die gevuld met hypotheekleningen – te vergroenen. ABN Amro grijpt daarom naar een vergaand middel: ze willen klanten bijna alles uit handen nemen bij de verduurzaming van hun huis. De bank begint daar deze dinsdag een proefproject in Zuid-Nederland mee.

ABN Amro hoopt in de pilot 1.500 huiseigenaren te vinden bij wie het mogelijk is om hun huis qua energielabel vooruit te krijgen – bijvoorbeeld door isolatie of installatie van een waterpomp en/of zonnepanelen, zonder dat ze er qua maandlasten op achteruit gaan. Als bijvoorbeeld de financiële lasten iets stijgen doordat de hypotheeklening wordt verhoogd, moet dat gecompenseerd worden door een lagere energierekening. Voor die groep waarbij dit ‘gesloten beurs’-scenario zou moeten kunnen, wil de bank, samen met installatiebedrijven, het hele traject van offerte tot aan oplevering – en de aanvraag van een nieuw energielabel – zo veel mogelijk uit handen nemen.

Beter energielabel, lagere rekening

Voor retailbanken als ABN Amro is de vergroening van de hypotheekportefeuille een belangrijke – zo niet de belangrijkste – knop waar ze aan kunnen draaien als het gaat om het tegengaan van klimaatverandering en de vergroening van hun balans. Van de bijna 250 miljard euro aan leningen die de bank in 2024 had uitstaan, zat 150 miljard euro in huizenfinancieringen.

Kort door de bocht vergroent een bank of een andere leningverstrekker diens hypotheekportefeuille door ervoor te zorgen dat de energielabels van alle huizen waar ze een lening voor verstrekt hebben, verbeteren. De vraag is echter hoe. Eerst moeten mensen hun huis verduurzamen. En daarna moet een nieuw label worden aangevraagd. Een label is echter alleen verplicht bij verkoop of verhuur; voor mensen die niet van plan zijn om te verhuizen heeft een nieuw label aanvragen meestal weinig zin.

Veel mensen drempels ervaren drempels bij het verduurzamen van hun huis

„Wat je tot nu toe ziet, is dat hypotheekverstrekkers een rentekorting geven aan mensen die al een mooi label hebben. Label A, soms nog B. Er worden vouchers uitgedeeld om zo’n label gratis te vernieuwen”, zegt Gitte van Haaren, baas van het hypotheekbedrijf van ABN Amro, in een videogesprek. „Sommige banken proberen ook wel klanten te adviseren hoe ze hun hun huis kunnen verduurzamen, maar dan moet de klant verder alles zelf doen.” Zo deed ABN Amro het tot nu toe ook. Anderhalf jaar geleden begon de bank klanten wel actief op te bellen, om ze te wijzen op de opties en eventuele subsidies.

Zo’n aanpak bleek per saldo weinig verduurzaming op te leveren, gaf de bank toe in het jaarverslag. „En dat is wat we uiteindelijk willen”, stelt Van Haaren. „Ja, zo’n beter label is goed voor ons als bank; het zorgt ervoor dat .” Banken moeten ter bescherming tegen waardedaling door niet-klimaatbestendigheid van een huis extra kapitaal aanhouden. „Maar uiteindelijk willen we vooral dat meer huizen bewoonbaar blijven in de toekomst. We willen dat mensen niks extra’s hoeven te betalen en toch comfortabeler wonen en hun huis in waarde zien stijgen in plaats van dalen.”

Directe aanleiding voor het woonproefproject is een rapport van afgelopen juni van onderzoeksinstituut TNO met het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving, twee belangrijke adviesorganen van de overheid. Zij onderzochten hoe financieel aantrekkelijk het is voor huishoudens van een eengezinswoning om hun woning te verduurzamen met de huidige subsidiemogelijkheden. Behoorlijk, was de conclusie. Negen op de tien huishoudens houden meer geld over na bijvoorbeeld de installatie van een warmtepomp in combinatie met isolatie.

Mensen willen wel verduurzamen

Voor Sandra Phlippen, sinds 1 januari chief sustainability officer van ABN Amro en daarvoor jarenlang hoofdeconoom van de bank, was dat rapport het zetje om de 700.000 panden te analyseren die haar bank financiert. Daaruit bleek dat voor ongeveer 450.000 panden verduurzaming mogelijk is met gesloten portefeuille – dus zonder dat de huiseigenaren er qua maandlasten op achteruitgaan. „Maar goed, dat was allemaal theorie”, zegt Phlippen. „De vraag was: hoe werkt dat in de praktijk, die verduurzaming ook echt in gang zetten?”

ABN Amro zag dat veel mensen hun huis wel willen verduurzamen – volgens onderzoeksbureau Ipsos 60 procent van de Nederlanders – maar dat veel mensen drempels ervaren. Phlippen: „Je ziet dat mensen zowel overheden als leveranciers niet vertrouwen. Installateurs gaan failliet. Subsidieregelingen stoppen – als je je spaarrekening hebt leeggehaald om zonnepanelen op je dak te leggen, is nu nog maar de vraag of je daadwerkelijk lagere lasten houdt.” Mensen die alsnog toch willen, weten vaak niet waar ze moeten beginnen of te hebben, onderzocht ABN Amro samen met TNO.

We moeten nu echt gaan bewijzen dat we van praten en rapporteren naar doen gaan

In het proefproject moeten al die drempels weg worden genomen. De bank heeft voor de 1.500 huiseigenaren die mee gaan doen installateurs gevonden te krijgen. Die installateurs gaan berekenen of vergroening met gesloten portemonnee kan. Phlippen: „Die optie moet erin zitten. Ja, als mensen ook dubbel glas willen achter hun glas-in-lood, dan moeten ze dat zelf bekostigen. En als mensen hun thermostaat omhoog gaan draaien, ook na isolatie, dan lukt het wellicht ook niet om onder de streep niet duurder uit te zijn. Maar het idee is: als maandkosten bij gelijk gedrag gelijk blijven, gaan we aan de slag.”

ABN Amro draagt naast de manuren voor het vinden van de installateurs, ook bij door klanten rentekorting te geven. Om zoveel mogelijk huiseigenaren in beweging te krijgen, wil de bank het beleid qua rentekorting aanpassen. Niet langer wordt alleen voor label A en B de rente wat verlaagd; ook als je van een F- of G-label je huis naar bijvoorbeeld C krijgt, kan je meedoen.

Nieuwe duurzaamheidsstrategie

Het project is onderdeel van de nieuwe duurzaamheidsaanpak van ABN Amro, die de bank afgelopen najaar begon – en waar zeventig van de vierhonderd mensen in het duurzaamheidsteam hun baan om verloren. Het streven is om duurzaamheid minder te vatten in het schrijven van algemene rapporten, en meer in de praktijk te integreren, in het contact met klanten. Phlippen, die de strategie mede schreef, mag die in haar nieuwe functie als hoofd duurzaamheid ook gaan uitvoeren – zoals met dit huizenproject.

ABN Amro zal het project na drie tot zes maanden evalueren. Lukt het de bank om mensen mee te laten doen? Hoe is de conversie: hoeveel mensen moeten ze benaderen om 1.500 mensen mee te laten doen? Lukt de ‘gesloten beurs’? Phlippen, die al jarenlang in kranten en op televisie pleit voor meer aandacht voor klimaatopwarming en energietransitie, vindt het project als nieuwe directeur duurzaamheid spannend, zegt ze. „Het moet wel echt gaan lukken. Dit is heel belangrijk voor mij. We moeten nu echt gaan bewijzen dat we van praten en rapporteren naar doen gaan. Anders zijn we niet geloofwaardig.”.

Als het werkt, is ABN Amro niet van plan om op het van Columbus te gaan zitten. Phlippen: „Nee, de raad van bestuur zei direct tegen mij toen ik dit presenteerde: als dit werkt, gaan we dit met de hele sector zo doen in Nederland.”