Wiens manier van leven gaat Anduril beschermen?

Anduril. Bij het horen van die bedrijfsnaam vermoed je al snel betrokkenheid van Peter Thiel, de Amerikaanse libertaire techmiljardair die met zijn investeringen graag ten strijde trekt tegen het kwaad en tegelijkertijd vindt dat democratie de mensheid maar afremt.

Thiels investeringen worden vaak vernoemd naar elementen uit The Lord of the Rings, Tolkiens epos waarin het goede ternauwernood overwint. Anduril is daarin het zwaard van de held Aragorn. In het Quenya, de elfentaal die Tolkien voor zijn boeken bedacht, betekent het ‘Vlam van het Westen’.

Dat is precies wat het huidige Anduril Industries, in 2017 in Californië opgericht door de toen 24-jarige wonderboy Palmer Luckey, wil zijn. Luckey was destijds zelf ook al miljardair, met dank aan de verkoop van een door hem ontwikkelde virtual-realitybril aan Facebook. Luckey is fervent Trump-aanhanger, noemt zichzelf een „radicale zionist” en vindt dat de Verenigde Staten „de wapenwinkel van de wereld” moeten worden.

Met Anduril ontwikkelt hij autonome wapens voor „de bescherming van onze manier van leven”, aldus de website. Het bedrijf levert zowel de hardware – drones, onderwaterdrones, grensbewakingsystemen, raketmotoren – als de AI waarmee die worden aangestuurd.

En daar is haast bij. De Amerikaanse krijgsmacht is op technologiegebied hopeloos achterop geraakt, vindt Anduril. „Er zit meer AI in een Tesla dan in welk Amerikaans legervoertuig dan ook.” En in wargames waarin Amerikaanse systemen getest worden tegen Chinese, wint China bijna altijd, aldus Anduril.

Chinese sanctielijst

Deze beweringen zijn moeilijk te verifiëren, maar ze sluiten goed aan bij de ronkende start-uptaal waarmee Luckey zijn koopwaar aanprijst: geen levertijd van jaren, maar van maanden, en dat tegen een fractie van de kosten die traditionele defensiebedrijven In Ohio bouwt Anduril een fabriekshal ter grootte van 66 Eredivisie-voetbalvelden. Dit gebeurt met privaat geld, waaronder dat van Thiel, zodat het tenminste snel gaat

Hoe slecht is dan het nieuws van Tweede Kerstdag, toen bekend werd dat Palmer Luckey als persoon op een Chinese sanctielijst is geplaatst? Met negen andere Amerikanen en twintig defensiebedrijven wordt hij gestraft voor de recente verkoop van 11 miljard dollar aan wapens aan Taiwan, . Luckey mag China niet meer in en Chinese bedrijven mogen geen zaken meer met hem doen.

In theorie stokt er dan ergens een aanvoerketen van Chinese componenten voor Andurils wapenarsenaal. Batterijen en magneten bestaan immers meestal uit grondstoffen waarvan China de markt domineert. Maar in dit geval kon er weinig meer stokken, aangezien het bedrijf Anduril al sinds 2024 op dezelfde Chinese sanctielijst staat. Bovendien wil Anduril zélf graag volledig onafhankelijk zijn van China en werkt het daar hard aan, zei Luckey afgelopen zomer.

Je moet weten dat we de meeste van onze spullen ontwerpen om achter China aan te gaan

De nieuwe sancties, die alleen nieuw zijn omdat ze hem persoonlijk raken, waren dus niet zo bijzonder. Luckeys reactie was dat wel. „Ik ben heel trots dat ik eindelijk persoonlijk gesanctioneerd ben”, zei hij grijnzend tegen Fox Business. „Je moet weten dat we de meeste van onze spullen ontwerpen om achter China aan te gaan.”

Het is niet de discretie die je verwacht van een wapenproducent die klanten over de hele wereld heeft. Sinds vorige zomer is Anduril bijvoorbeeld betrokken bij de versterking van Europa’s defensie. Toen besloot het om met Rheinmetall, Duitslands grootste wapenproducent, autonome drones en raketmotoren te ontwikkelen voor Europese legers.

Ook Rheinmetall wil graag onafhankelijk zijn van Chinese leveranciers, maar is dat nog niet, zei directeur Armin Papperger in het najaar tegen Politico. Sterker, zei Papperger, Europa zal voorlopig afhankelijk blijven van China én de Verenigde Staten. Zo kan Europa niet zonder het gevechtsvliegtuig F-35 van Lockheed Martin.

‘Kerstcadeau’

Klem zitten tussen twee grootmachten is al ongemakkelijk genoeg, vooral als die elkaar onnodig provoceren. Op X noemde Luckey de Chinese sancties „een kerstcadeau” en „een beloning”. Hij plaatste er een afbeelding bij van Winnie de Poeh, de internetpesterij tegen Xi Jinping en die in China tot arrestatie kan leiden. Xi kan Anduril en Luckey niet meer sanctioneren, maar Rheinmetall of andere partners nog wel.

Nog ingewikkelder wordt het nu een van die grootmachten zich tegen Europa lijkt te keren. Trumps dreigementen over Groenland sterken de roep in Europa om geen Amerikaanse wapens meer te kopen, of in elk geval veel minder.

Hoewel die roep al een tijdje klinkt, besloot demissionair staatssecretaris van Defensie Gijs Tuinman (BBB) in oktober om juist nauwer te gaan samenwerken met de VS. Nederland sloot zich aan bij een programma van de Amerikaanse luchtmacht voor de ontwikkeling van .

Het Pentagon wil deze ‘onbemande F-35’s’ in 2030 kunnen inzetten. Een F-35-piloot krijgt dan als hij opstijgt twee van deze toestellen mee, als zogeheten wingmen die hij vanuit zijn cockpit kan aansturen. Hij kan de drones vooruitsturen om een gebied te verkennen, de vijand af te leiden of een doelwit aan te vallen. Het maakt oorlogvoering minder riskant en veel goedkoper, waardoor er makkelijker overwicht te bereiken is op de tegenstander.

Twee Amerikaanse bedrijven mogen de eerste lichting testdrones ontwikkelen: Anduril en General Atomics, dat ook samen met Nederland werkt aan de bouw van kleinere drones in de VDL-fabriek in Eindhoven. Het gaat nog om een testfase, hierna selecteert het Pentagon een tweede lichting fabrikanten die ook modellen mogen testen.

Nederland doet als eerste Europese land mee met het programma. „Hier trekken we echt wel een grote broek aan”, zei Tuinman in een interview met BNR. „Dit zijn de meest complexe en hoogwaardige onbemande systemen die überhaupt bestaan.”

Op de vraag of dit Nederland wel onafhankelijker maakt van de VS, gaf de staatssecretaris een verrassend antwoord: „Jazeker, daarom zijn we juist hier.” Nederland wordt hierdoor mínder afhankelijk, zei hij, omdat het op deze manier zelf de de technologie kan leren kennen, eigen tests kan uitvoeren en eigen software ontwikkelen.

Het valt te bezien hoe dit uitpakt en dat tekent de dilemma’s van deze tijd: wie is een bondgenoot en wie een tegenstander? Waaruit bestaat onafhankelijkheid echt? Wiens manier van leven gaat Anduril beschermen? Europa heeft weinig tijd om deze vragen te beantwoorden.