Oog in oog met Trump in Davos komt het er voor Europese leiders op aan: slijmen of keihard opstellen?

Het moet en zal over Groenland gaan, op het World Economic Forum in Davos. Tal van Europese leiders proberen de Amerikaanse president Donald Trump er al weken van te doordringen dat een inname van Groenland niet acceptabel is. Dat verzet heeft Trump alleen maar vasthoudender gemaakt.

In Zwitserland kijken Trump en de Europeanen elkaar woensdag en donderdag voor het eerst dit jaar in de ogen. De voortekenen beloven weinig goeds.

De ongeremde president legde de afgelopen etmalen een obsessie aan de dag met de Nobelprijs voor de Vrede. Hij maakte privé-appjes van bevriende leiders openbaar. En hij nodigde de wegens oorlogsmisdaden in Oekraïne gezochte president van Rusland Vladimir Poetin uit zitting te nemen in een door hemzelf te leiden Vredesraad.

Davos komt als geroepen. Het jaarlijkse onderonsje van de politieke en zakelijke elite is voor de rest van de wereld een uitgelezen kans om in gesprek te gaan met Trump, die in persoon soms toeschietelijker en buigzamer blijkt te zijn dan aan de telefoon of in zijn appverkeer. Maar niemand weet vooralsnog hoe een uitweg eruit zou kunnen zien.

Lees ook

Trumps dreigementen rond Groenland zijn voor Europese politici een rode lijn

Een dag voordat Trump het woord neemt, werd de discussie in Davos al op scherp gezet. „Het lijkt me evident dat het mes nu wel op tafel moet worden gelegd”, zei de Belgische premier Bart De Wever. „Als iemand zegt: ‘ik wil NAVO-grondgebied van u afpakken en anders start ik een handelsoorlog’, dan zullen we een handelsoorlog starten.”

De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent had de Europeanen eerder op de dag juist gewaarschuwd. Vergelding richting de VS was een slecht idee, zei Bessent in een interview in het Zwitserse bergdorp. Doe dat nou niet. „Ik zou zeggen: ga rustig zitten, haal nog eens diep adem en sla niet terug. Sla niet terug.”

Groenland onder Amerikaanse vlag

De Europese Unie geeft nog geen krimp. Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, benadrukte ’s ochtends in een toespraak in Davos nogmaals de solidariteit van de EU met Denemarken en Groenland. „De soevereiniteit en territoriale integriteit van hun grondgebied zijn niet onderhandelbaar.”

Maar Trump hield de afgelopen dagen voet bij stuk. Op Truth Social plaatste hij een AI-afbeelding van zichzelf op Groenland, Amerikaanse vlag in de hand, geflankeerd door vice-president JD Vance en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. Op een bordje is te lezen dat Groenland sinds 2026 bij de VS hoort.

In een tweede AI-afbeelding die Trump online zette, is hij de gastheer voor enkele Europese leiders in de Oval Office. Op de achtergrond hangt een kaart van het westelijk halfrond, waarbij de Amerikaanse vlag is uitgerold over de VS, Canada en Groenland.

Zijn bondgenoten proberen Trump al twee weken op andere gedachten te brengen. Eerst nam een groepje Europese leiders het in een gezamenlijke verklaring op voor de soevereiniteit van Groenland. Toen een aantal Europese landen vervolgens een handvol militairen naar Groenland stuurde om een militaire oefening voor te bereiden, sloeg Trump terug met heffingen van 10 procent vanaf 1 februari.

Lees ook

Met verbluffend gemak zet Trump opnieuw de handelsrelatie met Europa op het spel

Von der Leyen keurde Trumps nieuwe heffingen af als een „fout”. „Onze reactie zal onwrikbaar, eensgezind en proportioneel zijn”, zei ze in Davos. „De EU en de VS hebben afgelopen juli een handelsverdrag gesloten. En in de politiek en zaken geldt: afspraak is afspraak. Als vrienden elkaar een hand geven, dan moet dat iets betekenen.”

Ook in het Europees Parlement kon de EU-koers dinsdag rekenen op brede steun, van links tot rechts. Zelfs op de radicaal-rechtse flank is van bijval voor Trump geen sprake. Jordan Bardella, de voorman van de nationalistische Patriotten, sprak van „een test voor de EU” en stelde: „We moeten niet toegeven aan dit soort chantage”. Zijn Deense fractiegenoot Anders Vistisen was korter van stof: „Meneer de president, fuck off.”

Zelfs op de radicaal-rechtse flank is van bijval voor Trump geen sprake

Over de vraag welke tegenmaatregelen gepast zijn, is meer onenigheid. De sociaaldemocratische S&D-fractie en de liberalen van Renew gaan er het hardst in. Zij vinden dat de EU de ondertekening van de handelsdeal van vorige zomer moet uitstellen en daarnaast moet overwegen de handelssancties uit het zogenaamde antidwanginstrument in te zetten tegen de VS. „Stop met slijmen, vleien en wollige taal”, aldus Thijs Reuten (GroenLinks-PvdA). „Want dat ziet Trump als zwakte en uitnodiging om weer een stap verder te gaan.”

Lees ook

Duitsland en Frankrijk dreigen met ‘handelsbazooka’ tegen VS. De bijnaam verraadt het al: dit middel is zó zwaar, dat het veel tegenstanders kent

De conservatieve partijen zijn iets milder gestemd, maar ook zij vinden in groten getale dat de handelsdeal nu niet ondertekend kan worden. BBB-europarlementariër Sander Smit noemde de uitspraken van Trump over Groenland een „affront tegen de vrije wereld”. „We moeten ons niet laten intimideren”, zei ook SGP’er Bert-Jan Ruissen.

In de aanloop naar ‘Davos’ stuurden Europese leiders ook appberichten aan Trump, klaarblijkelijk in de hoop hem milder te stemmen en nader overleg over Groenland voor te bereiden. Trump maakte die berichtjes prompt openbaar.

Stop met slijmen, vleien en wollige taal

Zo prees NAVO-baas Mark Rutte het Amerikaanse optreden tegen IS in Syrië. „Mr President, beste Donald – wat je vandaag bereikt hebt in Syrië is ongelooflijk. Ik zal mijn ontmoetingen met de media in Davos gebruiken om je werk daar, in Gaza en in Oekraïne te onderstrepen. Ik ben gecommitteerd verder te werken aan Groenland. Can’t wait to see you. Yours, Mark.”

De Franse president Emmanuel Macron probeerde Trump eveneens vriendelijk te benaderen. Maar hij schreef ook: „Ik begrijp niet wat je met Groenland aan het doen bent”. Macron stelde voor in Davos een G7-bijeenkomst te organiseren. Ook nodigde hij Trump uit voor een diner in Parijs op donderdagavond.

Nobelprijs

Het was al langer bekend dat Trump aast op de Nobelprijs voor de Vrede en graag opsomt aan welke conflicten hij een einde gemaakt zou hebben. Toen de medaille afgelopen najaar naar de Venezolaanse oppositieleider María Machado ging, voelde Trump zich gepasseerd.

Deze week draaide hij de redenering om. Omdat hij de Nobelprijs niet heeft gekregen, zo schreef Trump in een appbericht van de Noorse premier Jonas Gahr Støre, hoeft hij zich nu niet meer in te spannen voor vrede en kan hij het Amerikaanse belang vooropstellen. En het zou in het belang van de Amerikaanse veiligheid zijn dat de VS Groenland bezitten.

Luchtfoto van gebouwen in de Groenlandse hoofdstad Nuuk, maart 2025.

Foto Odd ANDERSEN / AFP