In Davos gaat het even niet over klimaat en natuur

23 uren geleden 2

De gebruikelijke schoten voor de boeg zijn ook dit jaar gelost nog voor het begin van het World Economic Forum, de jaarlijkse bijeenkomst van de politieke en zakelijke elite in het Zwitserse bergdorp Davos. Oxfam Novib publiceerde deze ochtend zijn jaarlijkse onderzoek naar ongelijkheid, waar (niet verrassend) uit bleek dat deze nog verder is toegenomen. Het gezamenlijk vermogen van de nu ruim 3.000 miljardairs steeg tot 18.300 miljard dollar, twee keer meer dan het totale vermogen van de 3,6 miljard armste helft van de wereldbevolking.

Greenpeace kwam donderdag al met cijfers over het aantal private jets dat vorig jaar in Zwitserland is geland in het kader van het jaarlijkse feestje van de machtigen en rijken. Dat lag weer 10 procent hoger dan in 2023 met 709 extra vluchten rondom Davos. Met de komst van Donald Trump, zes van zijn ministers en veel Amerikaanse zakenlieden zal dat dit jaar niet lager liggen.

Het levert een lastige spagaat op voor de organisatie. Al jaren trachten zij onderwerpen op de agenda te zetten die te maken hebben met bestrijding van die ongelijkheid en met verduurzaming. Het WEF spant zich zelfs in om deelnemers te bewegen met de trein te komen. Ze kunnen hun ticket volledig door de organisatie vergoed krijgen. Als u deze nieuwsbrief ontvangt ben ik net in Basel uit de slaaptrein gestapt. Weest u gerust, NRC betaalt zelf alle kosten van mijn reis naar Davos.

Oliepresidentje

Trump is de gast die deze editie van het WEF het meest de aandacht op zich zal vestigen, en niet alleen wegens zijn dit weekend aangekondigde hoge importheffingen voor Navo-partners die militairen naar Groenland sturen, schreef ik in een voorbeschouwing. De komst van de ‘Drill baby drill’-president, met in zijn gevolg zijn energieminister en olie-ondernemer Chris Wright, doet het ergste vrezen of er in Davos voldoende zal worden gesproken over het terugdringen van de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en het bevorderen van circulariteit. Dat gebeurde in voorgaande jaren nog volop.

Kijkend in het officiële programma zijn er 22 sessies gewijd aan het congresthema ‘hoe we welvaart kunnen behouden binnen planetaire grenzen’. Dat is beduidend minder dan de vier andere thema’s (meer samenwerken in een wereld vol twisten, hoe nieuwe bronnen van groei aanboren, hoe beter te investeren in mensen en hoe innovatie aanjagen), die veertig tot zestig sessies tellen.

Dat kan een veeg teken zijn. Die zijn er meer. In het ‘Global Risk Report’ waarvoor het WEF onderzoek liet doen onder 1.300 leiders uit de politieke en zakenwereld, gaven deze aan milieu en natuurrisico’s op de korte termijn minder als grote dreiging te zien dan in voorgaande jaren. Zij zien de komende twee jaar meer risico’s door geo-economische confrontaties of zelfs gewapende aanvaringen tussen staten. Samen met de stormachtige ontwikkelingen rond AI zal de geopolitieke en geo-economische fragmentatie tot de belangrijkste gespreksonderwerpen van de aanwezige zakenlieden, investeerders, wetenschappers en politici behoren.

Met het naar de achtergrond verdwijnen van klimaat- en milieudiscussies worden er meer bestuurders van de oliemaatschappijen verwacht. Zij zouden de afgelopen jaren veelal weggebleven zijn, omdat ze het WEF beschouwden als een platform dat zich te veel tegen de fossiele brandstoffen keerde.

Wind uit andere hoek

Toch wil dat allemaal niet zeggen dat de WEF-achterban zich niet grote zorgen maakt over schade aan klimaat, milieu en natuur. Uit dat zelfde Global Risk Report blijkt dat de zakelijke leiders en politieke beleidsmakers op de langere termijn extreme weersomstandigheden bovenaan de lijst van risico’s zetten. Op die ranglijst van risico’s over tien jaar volgen verlies van biodiversiteit en verstoringen van ecosystemen. Ze zien deze risico’s ook als dreiging voor economische stabiliteit en de maatschappelijke veerkracht.

Triodos-econoom Hans Stegeman postte op LinkedIn een boeiende exercitie die hij deed door Global Risk Reports van alle jaren samen te brengen. Lessen daaruit:

Keer op keer worden de lange termijnrisico’s van nu een paar jaar later als korte termijnrisico’s gezien. Structurele risico’s worden dan ineens crisisfactoren.
Klimaat-, milieu- en natuurrisico’s hebben dit jaar zoals vaker in de afgelopen decennia plots aan prioriteit ingeboet als andere urgente risico’s opdoemen.
Ongelijkheid wordt al twee jaar achter elkaar gezien als de risicofactor die andere risico’s weer groter maakt, zoals maatschappelijke polarisatie, politieke instabiliteit, migratie etc.

Op de korte termijn biedt dat dus weinig hoop. Maar het biedt wel weer perspectief dat duurzaamheid en ongelijkheid komende jaren sterker terugkomen in de agenda van de zakelijke en politieke elite als de huidige crississtand wordt verlaten. Al gaat daarmee nu veel kostbare tijd en natuur verloren en is klimaatverandering onomkeerbaar.

De journalistieke principes van NRC

Lees het hele artikel