ASML zet zich schrap voor nieuwe exportbeperkingen uit VS

Eén zinnetje van Roger Dassen, ASML’s financiële bestuurder, sprong eruit. Tijdens videopresentatie van de – positieve – kwartaalcijfers zei hij: „De beoogde omzet, van 36 tot 40 miljard euro, stelt ons in staat om mogelijke uitkomsten van de huidige gesprekken over exportbeperkingen op te vangen.”

Zo zet ASML zich schrap voor extra restricties op de uitvoer van chipmachines naar China, een belangrijke afzetmarkt voor het Nederlandse techbedrijf. Van ASML’s omzet in het afgelopen kwartaal, 8,8 miljard euro, kwam 19 procent uit China. Dat aandeel is veel kleiner dan voorheen. De verwachting is dat het percentage verder afneemt – zeker als het aan Amerikaanse politici ligt.

In de VS is namelijk een nieuwe wet in voorbereiding, de zogeheten MATCH Act. Deze Multilateral Alignment of Technology Controls on Hardware Act, die zowel steun krijgt van Democraten als Republikeinen, wil China toegang verbieden tot geavanceerde chipmachines, zoals die van ASML. 

Amerika probeert de Chinese chipindustrie af te remmen door de toegang tot productieapparatuur af te knijpen. Zo willen de VS een voorsprong in AI-ontwikkeling vasthouden. 

Dat raakt ASML, als marktleider in de cruciale lithografiemachines, rechtstreeks. Er geldt al een exportverbod voor de modernste EUV-machines, die met extreem-ultraviolet licht de allersnelste chips kunnen maken. Ook de wat minder geavanceerde DUV-machines, waarmee toch behoorlijk snelle AI-chips te produceren zijn, mogen niet naar China. 

ASML vervangen voor China geen optie

Als het aan de Amerikaanse senatoren Andy Kim en Pete Ricketts ligt, komt de lat voor exportbeperkingen nog hoger te liggen. De bedoeling is grote Chinese chipfabrikanten als CXMT, SMIC en YMTC te raken. 

Als die bedrijven minder chipmachines mogen kopen, heeft dat, behalve voor ASML, ook consequenties voor Amerikaanse en Japanse fabrikanten van chipmachines. Zij halen een kwart tot een derde van hun omzet uit China. Voor veel van de chipmachines ontwierp China al eigen alternatieven, maar ASML vervangen is op korte termijn geen optie.

Als Nederland en Japan hun eigen exportcontroles niet afstemmen op de strengere Amerikaanse regels, wil de MATCH Act dat eenzijdig afdwingen. Dat zou de diplomatieke relatie tussen de VS en bondgenoten verder onder druk zetten. 

De VS hebben ASML bovendien zelf nodig, voor de beoogde uitbreiding van fabrieken van het Taiwanese TSMC in Arizona. Vorige week was ASML-topman Christophe Fouquet op bezoek bij Howard Lutnick, de Amerikaanse handelsminister. In de VS werken meer dan 8.000 ASML’ers, in twee fabrieken en drie onderzoekscentra, zo benadrukte Fouquet tijdens dat gesprek. 

De MATCH Act, die nog door de politieke molen moet, heeft als doel extra onderhandelingsruimte te creëren in de handelsgesprekken tussen de VS en China. Zoals de Amerikanen de chiptechnologie in hun greep hebben, zo controleert China de toegang tot zeldzame materialen, mineralen en magneten die de mondiale techindustrie nodig heeft. Een Chinees exportverbod op die grondstoffen hangt nog altijd boven de markt, als reactie op de Amerikaanse restricties op chiptechnologie. 

De regering-Trump probeert tot een deal te komen met China en staat de export van sommige geavanceerde AI-chips naar China toe. Importheffingen en exportrestricties zijn allemaal onderhandelbaar, als het aan de Amerikaanse president ligt. 

In de eerste drie maanden van dit jaar boekte ASML 2,6 miljard euro nettowinst. Twee derde van zijn bijna 9 miljard euro grote omzet kwam van EUV-systemen. Het concern haalde 2,5 miljard euro omzet uit upgrades van al geleverde systemen. 

De vraag naar AI-chips, met name snelle rekenprocessors en geheugenchips, is zo groot dat ASML niet genoeg chipmachines kan produceren. De verwachting is dat er dit jaar zestig EUV-systemen gemaakt worden, en volgend jaar ongeveer tachtig.